श्री-रामानुजाचार्य-विरचितः

नित्य-ग्रन्थः

अथ परमैकान्तिनो भगवद्-आराधन-प्रयोगं वक्ष्ये---

भगवत्-कैङ्कर्यैक-रतिः परमैकान्ती भूत्वा भगवान् एव स्व-शेष-भूतेन मया स्वकीयैश् च कल्याणतमैर् औपचारिक-सांस्पर्शिकाभ्यवहारिकैर् भोगैर् अखिल-परिजन-परिच्छान्वितं स्वात्मानं प्रीतं कारयितुम् उपक्रमत इत्य् अनुसन्धाय तीर्थं गत्वा शुचौ देशे पादौ प्रक्षाल्याचम्य, तीरं संशोध्य, शुचौ देशे मूल-मन्त्रेण मृदम् आदाय द्विधा कृत्वा शोधित-तीरे निधाय, एकेनाधिक-भागेन देह-मल-प्रक्षालनं कृत्वा निमज्ज्य, आचम्य प्राणायाम-त्रयम् आसीनो भगवन्तं ध्यायन् कृत्वा, अन्यं मृद्-भागम् आदाय वाम-पाणि-तले त्रिधा कृत्वा पृथक् पृथक् सम्प्रोक्ष्य, अभिमन्त्र्य, एकेन दिग्-बन्धनम् अस्त्र-मन्त्रेण कुर्यात्। अन्येन तीर्थस्य पीठम्। इतरेण गात्रानुलेपनम्।

ततः पाणी प्रक्षाल्य, उदकाञ्जलिम् आदाय तीर्थस्यार्घ्यम् उत्क्षिप्य भगवद्-वाम-पादाङ्गुष्ठ- विनिःसृत-गङ्गा-जलं सङ्कल्पित-पीठे आवाह्य, अर्घ्यं दत्त्वा मूल-मन्त्रेणाभिमन्त्र्य, उदकाञ्जलिम् आदाय सप्त कृत्वोऽभिमन्त्र्य स्व-मूर्धनि सिञ्चेत्। एवं त्रिः पञ्च कृत्वः सप्त कृत्वो वा।

दक्षिणेन पाणिना जलम् आदाय अभिमन्त्र्य पीत्वा, आचम्य स्वात्मानं सम्प्रोक्ष्य परिषिच्य तीर्थे निमग्नो भगवत्-पादारविन्द-विन्यस्त-शरस्को यावच्-छक्ति मूल-मन्त्रं जपित्वा, उत्तीर्य शुक्ल-वस्त्र-धरो धृतोत्तरीयश् च आचम्य, ऊर्ध्व-पुण्ड्रांस् तत् तन् मन्त्रेण धारयित्वा भगवन्तम् अनुस्मृत्य, तत् तन् मन्त्रेण भगवत्-पर्यन्ताभिधायिना मूल-मन्त्रेण च जलं पीत्वा, आचम्य, प्रोक्ष्य, परिषिच्य, उदकाञ्जलिम् आदाय भगवत्-पादयोर् निक्षिप्य, प्राणान् आयम्य भगवन्तं ध्यात्वा, अष्टोत्तर-शतं मूल-मन्त्रम् आवर्त्य परिक्रम्य नमस्कृत्य, आधार- शक्त्य्-आदि-पृथिव्य्-अन्तं तर्पयित्वा, श्री-वैकुण्ठादि-पार्षदान्तं तर्पयित्वा देवान् ऋषीन् पितॄन् भगवद्-आत्मकान् ध्यात्वा सन्तर्प्य, शुचौ देशे वस्त्रं सम्पीड्य, आचम्य, आवाहित-तीर्थं मूल-मन्त्रेणात्मनि समाहृत्य याग-भूमिं गच्छेत्।

सुप्रक्षालित-पाणि-पादः स्वाचान्तः शुचौ देशेऽतिमनोहरे निःशब्दे भुवं सङ्गृह्य तां शोषणादिभिर् विशोध्य गुरु-परम्परया परम-गुरुं भगवन्तम् उपगम्य तम् एव प्राप्यत्वेन प्रापकत्वेनानिष्ट-निवारकत्वेनेष्ट-प्रापकत्वेन च यथावस्थित-स्वरूप-रूप-गुण-विभूति-लीलोपकरण-विस्तारम् अनुसन्धाय तम् एव शरणम् उपगच्छेद् अखिलेत्य्-आदिना।

एवं शरणम् उपगम्य तत्-प्रसादोपबृंहित-मनोवृत्तिः, तम् एव भगवन्तं सर्वेश्वरेश्वरम् आत्मनः स्वामित्वेनानुसन्धाय, अत्यर्थ-प्रियाविरत-विशदतम-प्रत्यक्ष-रूपानुध्यानेन ध्यायन् आसीत्। ततस् तद्-अनुभव-जनितातिमात्र-प्रीति-कारित-परिपूर्ण-कैङ्कर्य-रूप-पूजाम् आरभेत्।

भगवान् एव स्व-नियाम्य-स्वरूप-स्थिति-प्रवृत्ति-स्व-शेषतैकरसेनानेनात्मना स्वकीयैश् च देहेन्द्रियान्तःकरणैः स्वकीय-कल्याणतम-द्रव्य-मयान् औपचारिक-सांस्पर्शिकाभ्यवहारिकादि-समस्त-भोगान् अतिप्रभूतान् अतिसमग्रान् अतिप्रियतमान् अत्यन्त-भक्ति-कृतान् अखिल-परिजन-परिच्छदान्विताय स्वस्मै स्व-प्रीतये स्वयम् एव प्रतिपादयितुम् उपक्रमत इत्य् अनुसन्धाय, स्व-देहे पञ्चोपनिषन्-मन्त्रान् संहार-क्रमेण न्यस्य, प्राणायामेनैकेन दक्षिण-पाणिना नाभिदेशे मूल-मन्त्रं न्यस्य, मन्त्रोद्भूत-चण्ड-वाय्व्-आप्यायित-नाभि-देश-स्थ-वायुना शरीरम् अन्तर् बहिश् च सर्व-तत्त्व-मयं तत्त्व-क्रमेण विशोष्य, पुनः प्राणायामेनैकेन हृद्-देशे मूल-मन्त्रं न्यस्य मन्त्रोद्भूत-चक्राग्नि-ज्वालोपबृंहित-जाठराग्निना दग्ध्व-तत्-तत्-समष्टि-प्रलीन-सर्व-तत्त्व-सर्व-किल्बिष-सर्वाज्ञान-तद्-वासनो भूत्वा भगवद्-दक्षिण-पादाङ्गुष्ठे मूल-मन्त्रेण स्वात्मानं प्रवेशयेत्।

अपरेण प्राणायामेन भगवत्-प्रसादेन भगवत्-किङ्करत्व-योग्यताम् आपाद्य तस्माद् आदाय, तद्-वाम-पादाङ्गुष्ठाधस्तान् मूल-मन्त्रेणात्मानं विन्यस्य देव-वाम-पादाङ्गुष्ठ-नख-शीतांशु-मण्डल-निर्गलद्-दिव्यामृत-रसैर् आत्मानम् अभिषिच्य, भगवत्-प्रसादेन तद्-अमृत-मयं सर्व-कैङ्कर्यैक-मनोहरं सर्व-कैङ्कर्यैक-योग्यं शरीरं लब्ध्वा तस्मिञ् शरीरे पञ्चोपनिषन्-मन्त्रान् सृष्टि-क्रमेण विन्यस्येत्। ॐ षां नमः पराय परमेष्ठ्य्-आत्मने नम इति मूर्ध्नि स्पृशेत्। ॐ यां नमः पराय पुरुषात्मने नम इति नासिकाग्रे। ॐ रां नमः पराय विश्वात्मने नम इति हृदये। ॐ वां नमः पराय निवृत्त्य्-आत्मने नम इति गुह्ये। ॐ लां नमः पराय सर्वात्मने नम इति पादयोः। एवं न्यासं कुर्वंस् तत्-तच्-छक्ति-मयम् उद्भूतं देहं ध्यायेत्।

पुनर् अपि प्राणायामेनैकेन भगवद्-वाम-पादाङ्गुष्ठ-विनिःसृतामृत-धारयात्मानम् अभिषिच्य कृतलाञ्छनो धृतोर्ध्व-पुण्ड्रो भगवद्-यागम् आरभेत्।

भगवान् एव सर्वं कारयतीति पूर्ववद् ध्यात्वा हृद्-यागं कृत्वा सम्भारान् सम्भृत्य, आत्मनो वाम-पार्श्वे जल-कुम्भे तोयम् उत्पूर्य गन्ध-पुष्प-युतं कृत्वा सप्त कृत्वोऽभिमन्त्र्य विशोष्य दग्ध्वा दिव्यामृत-मयं तोयम् उत्पाद्य, अस्त्र-मन्त्रेण रक्षां कृत्वा सुरभि-मुद्रां प्रदर्श्य, अन्यानि पूजा-द्रव्याण्य् आत्मनो दक्षिण-पार्श्वे निधाय, आत्मनः पुरतः स्वास्तीर्णे पीठे क्रमेणाग्नेयादिषु कोणेष्व् अर्घ्य-पाद्याचमनीय-स्नानीय-पात्राणि निधाय, अस्त्र-मन्त्रेण प्रक्षाल्य शोषणादिना पात्राणि विशोध्य संस्कृत-तोयेन तानि पूरयित्वा, अर्घ्य-पात्रे-गन्ध-पुष्प-कुशाग्राक्षतादीनि निक्षिपेत्। दूर्वां विष्णु-पर्णां श्यामाकं पद्मकं पाद्य-पात्रे। एला-लवङ्ग-तक्कोल-लामज्जक-जाती-पुष्पाण्य् आचमनीये। (द्वे हरिद्रे मुरा-शैलेय-तक्कोल-जटामांसी-मलयज-गन्ध-चम्पक-पुष्पाणि स्नानीये) सिद्धार्थकादीनि स्नानीये।

अन्यस्मिन् पात्रे सर्वार्थ-तोयं सङ्कल्प्य ततोऽर्घ्य-पात्रं पाणिना स्पृष्ट्वा मूल-मन्त्रेणाभिमन्त्र्य, ॐ नमो भगवतेऽर्घ्यं परिकल्पयामीत्य् अर्घ्यं परिकल्पयेत्। एवं पाद्यं परिकल्पयामीति पाद्यम्। आचमनीयं परिकल्पयामीत्य् आचमनीयम्। स्नानीयं परिकल्पयामीति स्नानीयम्। शुद्धोदकं परिकल्पयामीति शुद्धोदकम्। ततोऽर्घ्य-जलाज् जलम् अन्येन पात्रेणादाय याग-भूमिं सर्वाणि याग-द्रव्याण्य् आत्मानं च प्रत्येकं सम्प्रोक्ष्य, आसनं परिकल्पयेत्।

ॐ आधार-शक्त्यै नमः, ॐ मूल-प्रकृत्यै नमः, ॐ अखिल-जगद्-आधाराय कूर्म-रूपिणे नारायाणाय नमः, ॐ भगवतेऽनन्ताय नागराजाय नमः, ॐ भूं भूम्यै नम इति यथास्थानम् उपर्य् उपरि ध्यात्वा प्रणम्य, ॐ श्री-वैकुण्ठाय दिव्य-लोकाय नम इति श्री-वैकुण्ठ-दिव्य-लोकं प्रणम्य, ॐ श्री-वैकुण्ठाय दिव्य-जनपदाय नम इति दिव्य-जनपदं प्रणम्य, ॐ श्री-वैकुण्ठाय दिव्य-नगराय नम इति दिव्य-नगरं प्रणम्य, ॐ श्री-वैकुण्ठाय दिव्य-विमानाय नम इति दिव्य-विमानं प्रणम्य, ॐ आनन्द-मयाय दिव्य-मण्टप-रत्नाय नम इति मण्टप-रत्नं प्रणम्य, तस्मिन्, अनन्ताय (नारायणाय) नम इत्य् आस्तरणं प्रणम्य, तस्मिन्न् उपरि, ॐ धर्माय नम इत्य् आग्नेय्यां पादं विन्यस्य, ॐ ज्ञानाय नम इति नैरृत्यां, ॐ वैराग्याय नम इति वायव्यां, ॐ ऐश्वर्याय नम इत्य् ऐशान्याम्, ॐ अघर्माय नम इति प्राच्यां पीठ-गात्रं विन्यस्य, ॐ अज्ञानाय नम इति दक्षिणस्यां, ॐ अवैराग्याय नम इति प्रतीच्यां, ॐ अनैश्वर्याय नम इत्य् उत्तरस्याम्, एभिः परिच्छिन्न-तनुं पीठ-भूतं सद्-आत्मकम् अनन्तं विन्यस्य, सर्व-कार्योन्मुखं विभुम् अनन्तं, ॐ अनन्ताय नम इति विन्यस्य, तस्मिन्न् उपरि, ॐ पद्माय नम इति पद्मं विन्यस्य, तत्-पूर्व-पत्रे, ॐ विमलायै (चामर-हस्तायै) नम इति विमलां चामर-हस्तां विन्यस्य, तत आरभ्य प्रादक्षिण्येनैशानान्तं पन्नेषु, ॐ उत्कर्षिण्यै (चामर-हस्तायै) नमः, ॐ ज्ञानायै (चामर-हस्तायै) नमः, ॐ क्रियायै (चामर-हस्तायै) नमः, ॐ योगायै नमः, ॐ प्रह्व्यै (चामर-हस्तायै) नमः, ॐ सत्यायै (चामर-हस्तायै) नमः, ॐ ईशानायै (चामर-हस्तायै) नम इति सप्त शक्तीश् चामर-हस्ता विन्यस्य, ॐ अनुग्रहायै (चामर-हस्तायै) नम इति कर्णिका-पूर्व-भागेऽनुग्रहां चामर-हस्तां विन्यस्येत्, ॐ जगत्-प्रकृतये योग-पीठाय नम इति योग-पीठं विन्यस्य, ॐ (दिव्याय योग-पर्यङ्काय) दिव्य-योग-पीठाय नमः, इति दिव्य-योग-(पीठ)पर्यङ्कं विन्यस्य, तस्मिन्न् अनन्तं नागराजं सहस्र-फणा-शोभितं, ॐ अनन्ताय नागराजाय नम इति न्यस्य, ॐ अनन्ताय नम इति पुरतः पाद-पीठं विन्यस्य, सर्वाण्य् आधार-शक्त्य्-आदीनि पीठान्तानि तत्त्वानि प्रत्येकं गन्ध-पुष्प-धूप-दीपैर् अभ्यर्च्य, सर्व-परिवाराणां तत्-तत्-स्थानेषु पद्मासनानि सङ्कल्प्य, अनन्त-गरुड-विष्वक्सेनानां सपीठकं पद्मं विन्यस्य, सर्वतः पुष्पाक्षतान्दीनि विकीर्य, योग-पीठस्य पश्चिमोत्तर-दिग्-भागे, ॐ अस्मद्-गुरुभ्यो नम इति गुरून् गन्ध-पुष्प-धूप-दीपैः सम्पूज्य प्रणम्यानुज्ञाप्य भगवद्-यागम् आरभेत्।

कल्पिते नाग-भोगे समासीनं भगवन्तं नारायणं पुण्डरीक-दलामलायताक्षं किरीट-मकुट-केयूर-हार-कटकादि-सर्व-भूषणैर् भूषितम् आकुञ्चित-दक्षिण-पादं, प्रसारित-वाम-पादं जानु-विन्यस्त-प्रसरित-सारित-दक्षिण-भुजं नाग-भोग-विन्यस्त-वाम-भुजम् ऊर्ध्व-भुज-द्वयेन शङ्ख-चक्र-धरं सर्वेषां सृष्टि-स्थिति-प्रलय-हेतु-भूतम् अञ्जनाभं, कौस्तुभेन विराजमानं चकासतम् उदग्र-प्रबुद्ध-स्फुरद्-अपूर्वाचिन्त्य-परम-सत्त्व-पञ्च-शक्ति-मय-विग्रहं पञ्चोपणिषदैर् ध्यात्वा, आराधनाभिमुखो भवेति (मूल-मन्त्रेण) प्रार्थ्य, मूल-मन्त्रेण दण्डवत् प्रणम्य, उत्थाय स्वागतं निवेद्य, यावद् आराधन-समाप्ति-सान्निध्य-याचनं कुर्यात्।

अन्यत्र स्वाभिमत-देशे पूजा चेद् एवम् आवाहनम्---

मन्त्र-योगः समाह्वानं कर-पुष्पोप-दर्शनम्।

बिम्बोपवेशनं चैव योग-विग्रह-चिन्तनम्॥

प्रणामश् च समुत्थानं स्वागतं पुष्पम् एव च।

सान्निध्य-याचनं चेति तत्राह्वानस्य सत्-क्रिया॥

ततो भगवन्तं प्रणम्य दक्षिनतः, ॐ श्रीं श्रियै नम इति श्रियम् आवाह्य प्रणम्य, वामतः, ॐ भूं भूम्यै नम इति भुवम् आवाह्य तत्रैव ॐ नीम् नीलायै नम इति नीलाम् आवाह्य, किरीटाय मकुटाधिपतये नम इत्य् उपरि भगवतः पश्चिम-पार्श्वे चतुर्-बाहुं चतुर्-वक्त्रं कृताञ्जलि-पुटं मूर्ध्नि भगवत्-किरीटं धारयन्तं किरीटाख्य-दिव्य-पुरुषं प्रणम्य, एवम् एव, ॐ किरीट-माल्यायापीडात्मने नम इत्य् आपीडकं तत्रैव पुरस्तात् प्रणम्य, ॐ दक्षिण-कुण्डलाय मकरात्मने नम इति दक्षिण-कुण्डलं दक्षिणतः प्रणम्य, ॐ वाम-कुण्डलाय मकरात्मने नम इति वाम-कुण्डलं वामतः प्रणम्य, ॐ वैजयन्त्यै वनमालायै नम इति वनमालां पुरतः प्रणम्य, ॐ श्री-तुलस्यै नम इति तुलसीं देवीं पुरतः प्रणम्य, ॐ श्रीवत्साय श्रीनिवासाय नम इति श्रीवत्सं पुरतः प्रणम्य, ॐ हाराय सर्वाभरणाधिपतये नम इति हारं पुरतः प्रणम्य, ॐ श्री-कौस्तुभाय सर्व-रत्नाधिपतये नम इति कौस्तुभं पुरतः प्रणम्य, ॐ काञ्ची-गुणोज्ज्वलाय दिव्य-पीताम्बराय नम इति पीताम्बरं पुरतः प्रणम्य, ॐ सर्वेभ्यो भगवद्-भूषणेभ्यो नम इति सर्व-भूषणानि सर्वतः प्रणम्य, ॐ श्री-सुदर्शनाय हेतिराजाय नम इति सुदर्शनं रक्त-वर्णं रक्त-नेत्रं (द्वि-भुजं) चतुर्-भुजं कृताञ्जलि-पुटं भगवन्तम् आलोकयन्तम् तद्-दर्शनानन्द-बृंहित-मुखं मूर्ध्नि भगवच्-चक्रं धारयन्तं दक्षिणतः प्रणम्य, ॐ नन्दकाय खड्गाधिपतये नम इति नन्दकात्मानं शिरसि भगवत्-खड्गं धारयन्तं तत्रैव प्रणम्य, ॐ पद्माय नम इति पद्मं (शिरसि धारयन्तं) प्रणम्य, ॐ पाञ्चजन्याय शङ्खाधिपतये नम इति शङ्खात्मानं सित-वर्णं रक्त-नेत्रं द्वि-भुजं कृताञ्जलि-पुटं शिरसि भगवच्-छङ्खं धारयन्तं वामतः प्रणम्य, ॐ कौमोदक्यै गदाधिपतये नम इति गदात्मानं तत्रैव प्रणम्य, तत्रैव ॐ शार्ङ्गाय चापाधिपतये नम इति शार्ङ्गात्मानं प्रणम्य, ॐ सर्वेभ्यो भगवद्-दिव्यायुधेभ्यो नम इति सर्वायुधानि परितः प्रणम्य, ॐ सर्वाभ्यो भगवत्-पादारविन्द-संवाहिनीभ्यो नम इति दिव्य-पादारविन्द-संवाहिनीः समन्ततः प्रणम्य, ॐ अनन्ताय नागराजाय नम इति पृष्ठतोऽनन्तं (भगवन्तं) नागराजं चतुर्-भुजं हल-मुसल-धरं कृताञ्जलि-पुटं फणा-मणि-सहस्र-मण्डितोत्तमाङ्गं भगवद्-स्पर्शनानन्द-बृंहित-सर्व-गात्रं ध्यात्वा प्रणम्य, ॐ सर्वेभ्यो भगवत्-परिजनेभ्यो नम इत्य् अनुक्तानन्त-परिजनान् समन्ततः प्रणम्य, ॐ वैनतेयाय नम इत्य् अग्रतो (भगवतो भगवन्तं) वैनतेयम् आसीनं द्वि-भुजं कृताञ्जलि-पुटं ध्यात्वा प्रणम्य, ॐ भगवते विष्वक्सेनायेति भगवतः प्राग् उत्तर-पार्श्वे दक्षिणाभिमुखं भगवन्तं विष्वक्सेनम् आसीनं चतुर्-भुजं शङ्ख-चक्र-धरं नील-मेघ-निभं ध्यात्वा प्रणम्य, ॐ गं गजाननाय नमः, ॐ जं जयत्-सेनाय नमः, ॐ हं हरि-वक्त्राय नमः, ॐ कं काल-प्रकृति-संज्ञाय नमः, ॐ सर्वेभ्यो भगवद्-विष्वक्सेन-परिजनेभ्यो नम इति विष्वक्सेन-परिजनान् प्रणम्य, ॐ चण्डाय द्वार-पालाय नमः, ॐ प्रचण्डाय द्वार-पालाय नम इति पूर्व-द्वार-पार्श्वयोः प्रणम्य, ॐ भद्राय द्वार-पालाय नमः, ॐ सुभद्राय द्वार-पालाय नम इति दक्षिण-द्वार-पार्श्वयोः प्रणम्य, ॐ जयाय द्वार-पालाय नमः, ॐ विजयाय द्वार-पालाय नम इति पश्चिम-द्वार-पार्श्वयोः प्रणम्य, ॐ धात्रे द्वार-पालाय नमः, ॐ विधात्रे द्वार-पालाय नम इति उत्तर-द्वार-पार्श्वयोः प्रणम्य, ॐ धात्रे द्वार-पालाय नमः, ॐ विधात्रे द्वार-पालाय नम इत्य् उत्तर-द्वार-पार्श्वयोः प्रणमेत्।

एते द्वार-पालाः सर्वे शङ्ख-चक्र-गदाधरा आज्ञा-मुद्रायुता ध्यातव्याः॥

ॐ सर्वेभ्यो भगवद्-द्वार-पालेभ्यो नम इति सर्व-द्वारेषु सर्व-द्वार-पालान् प्रणम्य,

ॐ कुमुदाय गणाधिपतये सवाहन-परिवार-प्रहरणाय नम इति पूर्वस्यां दिशि पार्षदेश्वरं कुमुदं प्रणम्य, ॐ कुमुदाक्षाय गणाधिपतये सवाहन-परिवार-प्रहरणाय नम इत्य् आग्नेय्यां कुमुदाक्षं प्रणम्य, ॐ पुण्डरीकाय गणाधिपतये सवाहन-परिवार-प्रहरणाय नम इति दक्षिणस्यां पुण्डरीकं प्रणम्य, ॐ वामनाय गणाधिपतये सवाहन-परिवार-प्रहरणाय नम इति नैरृत्यां वामनं प्रणम्य, ॐ शङ्कुकर्णाय गणाधिपतये सवाहन-परिवार-प्रहरणाय नम इति पश्चिमस्यां शङ्कुकर्णं प्रणम्य, ॐ सर्प-नेत्राय गणाधिपतये सवाहन-परिवार-प्रहरणाय नम इति वायव्यां सर्प-नेत्रं प्रणम्य, ॐ सुमुखाय गणाधिपतये सवाहन-परिवार-प्रहरणाय नम इत्य् उदीच्यां सुमुखं प्रणम्य, ॐ सुप्रतिष्ठिताय गणाधिपतये सवाहन-परिवार-प्रहरणाय नम इत्य् ऐशान्यां सुप्रतिष्ठितं प्रणम्य, ॐ सर्वेभ्यो भगवत्-पारिषदेभ्यो नम इति सर्वस्माद् बहिः प्रणमेत्।

अन्यत्रावाह्य पूजायाम् आवाहन-स्थानानि परम-व्योम-क्षीरार्णवादित्य-मण्डल-हृदयानि मधुरा-द्वारका-गोकुलायोध्यादीनि दिव्यावतार-स्थानानि चान्यानि पौराणिकानि श्री-रङ्गादीनि च यथारुचि।

एवं भगवन्तं नारायणं देवी-भूषणायुध-परिजन-परिच्छद-द्वार-पाल-पार्षदैः सेव्यमानं स्वाधीन-त्रिविध-चेतनाचेतन-स्वरूप-स्थिति-प्रवृत्ति-भेदं क्लेश-कर्माद्य्-अशेष-दोषासंस्पृष्टं स्वाभाविकानवधिकातिशय-ज्ञान-बलैश्वर्य-वीर्य-शक्ति-तेजः प्रभृत्य्-असङ्ख्येय-कल्पाण-गुण-गणौघ-महार्णवं ध्यात्वा प्रणम्य, मूल-मन्त्रेण स्वात्मानं देवाय निवेद्य, प्रणम्यानुज्ञाप्य, भगवत्-पूजाम् आरभेत्।

पात्रेण पूर्वस्थापितादर्घ्य-पात्राद् अर्घ्य-जलम् आदाय पाणिभ्यां मुख-समम् उद्धृत्य, भगवन्, इदं प्रतिगृह्णीष्वेति चिन्तयन् भगवन्-मुखे दर्शयित्वा भगवद्-दक्षिण-हस्ते किञ्चित् प्रदायार्घ्यं प्रतिग्रह-पात्रे प्रक्षिपेत्। हतौ प्रक्षाल्य पादयोः पुष्पाणि समर्प्य पाद्य-पात्रात् पाद्य-जलम् आदाय पादयोः किञ्चित् दत्वा मनसा पादौ प्रक्षाल्यन् पाद्यं प्रतिग्रह-पात्रे निक्षिपेत्। हस्तौ प्रक्षाल्य वस्त्रेण पादौ सम्मृज्य गन्ध-पुष्पाणि दत्वा, आचमनीय-पात्राद् आचमनीयम् आदाय भगवद्-दक्षिण-हस्ते किञ्चित् समर्प्य, भगवद्-वदने आचमनीयं समर्पितम् इति मनसा भावयञ् शेषम् आचमनीयं प्रतिग्रह-पात्रे निक्षिपेत्। ततो गन्ध-पुष्प-धूप-दीपाचमन-मुख-वास-ताम्बूलादि-निवेदनं कृत्वा प्रणम्य, आत्मानम् आत्मीयं च सर्वं भगवन् नित्य-किङ्करत्वाय स्वीकुर्व् इति भगवते निवेदयेत्। ततः स्नानार्थम् आसनम् आनीय गन्धादिभिर् अभ्यर्च्य भगवन्तं प्रणम्य, अनुज्ञाप्य पादुके प्रदाय तत्रोपविष्टे माल्य-भूषण-वस्त्राण्य् अपनीय विष्वक्सेनाय दत्वा स्नान-शाटिकां प्रदाय पाद्याचमनीय-पाद-पीठ-प्रदान-दन्त-काष्ठ-जिह्वानिर्लेहन-गण्डूष-मुख-प्रक्षालनाचमनादर्श-प्रदर्शन-हस्त-प्रक्षालन-मुख-वास-ताम्बूल-तैलाभ्यङ्गोद्वर्तामलक-तोय-कङ्कत-प्लोत-देह-शोधन-शाटिका-प्रदान-हरिद्रालेपन-प्रक्षालन-वस्त्रोत्तरीय-यज्ञोपवीत-प्रदान-पाद्याचमन-पवित्र-प्रदान-गन्ध-पुष्प- धूप-दीपाचमन-नृत-गीत-वाद्यादि-सर्व-मङ्गल-संयुक्ताभिषेक-नीराजनाचमन-देह-शोधन-प्लोत-वस्त्रौत्तरीय-यज्ञोपवीताचमन-कूर्च-प्रसारण-सहस्र-धाराभिषेक-नीराजनाचमन-देह-शोधन-प्लोत-वस्त्रोत्तरीय-यज्ञोपवीताचमनानि दद्यात्।

ततोऽलङ्कारासनम् अभ्यर्च्य प्रणम्य, अनुज्ञाप्य, पादुके प्रदाय, तत्रोपविष्टे पूर्ववत् स्नानीय-वर्जम् अर्घ्य-पाद्याचमनीय-शुद्धोदकानि मन्त्रेण कल्पयित्वा भगवते गन्ध-पुष्प-पाद-सम्मर्दन-वस्त्रोत्तरीय-भूषणोपवीतार्घ्य-पाद्याचमनीयानि दत्वा सर्व-परिवाराणां स्नान-वस्त्रादि-भूषणान्तं दत्वा गन्धादीन् देवानन्तरं सर्व-परिवाराणां प्रत्येकं प्रदाय धूप-दीपाचमनीयानि दद्यात्। अथवा सर्व-परिवाराणां गन्धादीन् एव दद्यात्।

गन्ध-पुष्प-प्रदानालङ्काराञ्जनोर्ध्वपुण्ड्रादर्श-धूप-दीपाचमन- ध्वज-च्छत्र-चामर-वाहन-शङ्ख-चिह्न-काहल-भेर्यादि-सकल-नृत-गीत-वाद्यादिभिर् अभ्यर्च्य मूल-मन्त्रेण पुष्पं प्रदाय प्रत्यक्षरं पुष्पं प्रदाय द्वादशाक्षरेण विष्णु-षड्-अक्षरेण विष्णु-गायत्र्या पञ्चोपनिषदैः पुरुषसूक्तर्ग्भिर् अन्यैश् च भगवन्-मन्त्रैः शक्तश् चेत् पुष्पं प्रदाय देव्यादि-पारिषदान्तं तत्-तन्-मन्त्रेण पुष्पं दत्वा, प्रणम्य, प्रतिदिशं प्रदक्षिण-प्रणाम-पूर्वकं भगवते पुष्पाञ्जलिं दत्वा पुरतः प्रणम्य, श्रुति-मुखैः स्तोत्रैः स्तुत्वा, आत्मानं नित्य-किङ्करतया निवेद्य तथैव ध्यात्वा यथाशक्ति मूल-मन्त्रं जपित्वा सर्व-भोग-प्रपूरनीं मात्रां दत्वा मुख-वास-ताम्बूले प्रदाय, अघ्यं दत्वा, भोज्यासनम् अभ्यर्च्य, प्रणम्य, अनुज्ञाप्य, पादुके प्रदाय, तत्रोपविष्टे पाद्याचमनीयार्हणानि दत्वा, गुडं माक्षिकं सर्पिर् दधि क्षीरं चेति पात्रे निक्षिप्य शोषणादिभिर् विशोध्य, अर्घ्य-जलेन सम्प्रोक्ष्य मधुपर्कम् अवनत-शिराः हर्षोत्फुल्ल-नयनो हृष्ट-मना भूत्वा प्रदाय, आचमनीयं दद्यात्। यत् किञ्चिद् द्रव्यं भगवते दीयते तत् सर्वं शोषणादिभिर् विशोध्य, अर्घ्य-जलेन सम्प्रोक्ष्य दद्यात्।

ततश् च गां स्वर्ण-रत्नादिकं च यथाशक्ति दद्यात्। ततः सुसंस्कृतान्नम् आज्याढ्यं दधि-क्षीर-मधूनि च फल-मूल-व्यञ्जनानि मोदकांश् चान्यानि च लोके प्रियतमान्य् आत्मनश् चेष्टानि शास्त्राविरुद्धानि सम्भृत्य शोषणादिभिर् विशोध्यार्घ्य-जलेन सम्प्रोक्ष्य, अस्त्र-मन्त्रेण रक्षां कृत्वा सुरभि-मुद्रां प्रदर्श्य, अर्हण-पूर्वकं हविर् निवेदयेत्। अतिप्रभूतम् अतिसमग्रम् अतिप्रियतमम् अत्यन्त-भक्ति-कृतम् इदं स्वीकुर्व् इति प्रणाम-पूर्वकम् अत्यन्त-साध्वस-विनयावनतो भूत्वा निवेदयेत्।

ततश् चानुपान-तर्पणे प्रदाय हस्त-प्रक्षालनाचमन-हस्त-सम्मार्जन-चन्दन-मुख-वास-ताम्बूलादीनि दत्वा प्रणम्य पुनर् मन्त्रासनं कूर्चेन मार्जयित्वा, अभ्यर्च्य, अनुज्ञाप्य पादुके प्रदाय तत्रोपविष्टे माल्यादिकम् अपोह्य विश्वक्सेनाय दत्वा पाद्याचमनीय-गन्ध-पुष्प-धूप-दीपाचमनापूप-फलादीनि दत्वा, आचमन-मुख-वास-ताम्बूल-नृत-गीत-वाद्यादिभिर् अभ्यर्च्य प्रदक्षिणीकृत्य दण्डवत् प्रणम्य पर्यङ्कासनम् अभ्यर्च्य पादुके प्रदाय तत्रोपविष्टे पाद्याचमने दत्वा, माल्य-भूषण-वस्त्राण्य् अपनीय विश्वक्सेनाय दत्वा सुख-शयनोचितं सुख-स्पर्शं च वासः तद्-उचितानि भूषणान्य् उपवीतं च प्रदाय, आचमनीयं दत्वा गन्ध-पुष्प-धूप-दीपाचमन-मुख-वास-ताम्बूलादिभिर् अभ्यर्च्य श्रुति-सुखैः स्तोत्रैर् अभिष्टूया, भगवान् एव स्व-नियाम्य-स्वरूप-स्थिति-प्रवृत्ति-स्व-शेषतैकरसेनानेनात्मना स्वकीयैश् च देहेन्द्रियान्तःकरणैः स्वकीय-कल्याणतम-द्रव्य-मयान् औपचारिक-सांस्पर्शिकाभ्यवहारिकादि-समस्त-भोगान् अतिप्रभूतान् अतिसमग्रान् अतिप्रियतमान् अत्यन्त-भक्ति-कृतान् अखिल-परिजन-परिच्छदान्विताय स्वस्मै स्व-प्रीतये स्वयम् एव प्रतिपादितवान् इत्य् अनुसन्धाय भगवन्तम् अनुज्ञाप्य, भगवन् निवेदित-हविः-शेषाद् विश्वक्सेनाय किञ्चिद् उद्धृत्य निधाय, अन्यत् सर्वं स्वाचार्य-प्रमुखेभ्यो वैष्णवेभ्यो दत्वा, भगवद्-यागावशिष्टैर् जलादिभिर् द्रव्यैर् विष्वक्सेनम् अभ्यर्च्य पूर्वोद्धृतं हविश् च दत्वा तद्-अर्चनं परिसमाप्य भगवन्तम् अष्टाङ्गेन प्रणामेन प्रणम्य शरणम् उपगच्छेत्।

मनो-बुद्ध्यभिमानेन सह न्यस्य धरा-तले।

कूर्मवच् चतुरः पादान् शिरस् तत्रैव पञ्चमम्॥

प्रदक्षिण-समेतेन त्व् एवं-रूपेण सर्वदा।

अष्टाङ्गेन नमस्कृत्य ह्य् उपविश्याग्रतः प्रभो॥

इत्य् उक्तोऽष्टाङ्ग-प्रणामः। शरणागति-प्रकारश् च पूर्वोक्तः।

ततोऽर्घ्य-जलं प्रदाय भगवन्तम् अनुज्ञाप्य पूजां समापयेत्।

इति श्री-रामानुजाचार्य-विरचितो नित्य ग्रन्थः॥

శ్రీ-రామానుజాచార్య-విరచితః

నిత్య-గ్రన్థః

అథ పరమైకాన్తినో భగవద్-ఆరాధన-ప్రయోగం వక్ష్యే---

భగవత్-కైఙ్కర్యైక-రతిః పరమైకాన్తీ భూత్వా భగవాన్ ఏవ స్వ-శేష-భూతేన మయా స్వకీయైశ్ చ కల్యాణతమైర్ ఔపచారిక-సాంస్పర్శికాభ్యవహారికైర్ భోగైర్ అఖిల-పరిజన-పరిచ్ఛాన్వితం స్వాత్మానం ప్రీతం కారయితుమ్ ఉపక్రమత ఇత్య్ అనుసన్ధాయ తీర్థం గత్వా శుచౌ దేశే పాదౌ ప్రక్షాల్యాచమ్య, తీరం సంశోధ్య, శుచౌ దేశే మూల-మన్త్రేణ మృదమ్ ఆదాయ ద్విధా కృత్వా శోధిత-తీరే నిధాయ, ఏకేనాధిక-భాగేన దేహ-మల-ప్రక్షాలనం కృత్వా నిమజ్జ్య, ఆచమ్య ప్రాణాయామ-త్రయమ్ ఆసీనో భగవన్తం ధ్యాయన్ కృత్వా, అన్యం మృద్-భాగమ్ ఆదాయ వామ-పాణి-తలే త్రిధా కృత్వా పృథక్ పృథక్ సమ్ప్రోక్ష్య, అభిమన్త్ర్య, ఏకేన దిగ్-బన్ధనమ్ అస్త్ర-మన్త్రేణ కుర్యాత్। అన్యేన తీర్థస్య పీఠమ్। ఇతరేణ గాత్రానులేపనమ్।

తతః పాణీ ప్రక్షాల్య, ఉదకాఞ్జలిమ్ ఆదాయ తీర్థస్యార్ఘ్యమ్ ఉత్క్షిప్య భగవద్-వామ-పాదాఙ్గుష్ఠ- వినిఃసృత-గఙ్గా-జలం సఙ్కల్పిత-పీఠే ఆవాహ్య, అర్ఘ్యం దత్త్వా మూల-మన్త్రేణాభిమన్త్ర్య, ఉదకాఞ్జలిమ్ ఆదాయ సప్త కృత్వోఽభిమన్త్ర్య స్వ-మూర్ధని సిఞ్చేత్। ఏవం త్రిః పఞ్చ కృత్వః సప్త కృత్వో వా।

దక్షిణేన పాణినా జలమ్ ఆదాయ అభిమన్త్ర్య పీత్వా, ఆచమ్య స్వాత్మానం సమ్ప్రోక్ష్య పరిషిచ్య తీర్థే నిమగ్నో భగవత్-పాదారవిన్ద-విన్యస్త-శరస్కో యావచ్-ఛక్తి మూల-మన్త్రం జపిత్వా, ఉత్తీర్య శుక్ల-వస్త్ర-ధరో ధృతోత్తరీయశ్ చ ఆచమ్య, ఊర్ధ్వ-పుణ్డ్రాంస్ తత్ తన్ మన్త్రేణ ధారయిత్వా భగవన్తమ్ అనుస్మృత్య, తత్ తన్ మన్త్రేణ భగవత్-పర్యన్తాభిధాయినా మూల-మన్త్రేణ చ జలం పీత్వా, ఆచమ్య, ప్రోక్ష్య, పరిషిచ్య, ఉదకాఞ్జలిమ్ ఆదాయ భగవత్-పాదయోర్ నిక్షిప్య, ప్రాణాన్ ఆయమ్య భగవన్తం ధ్యాత్వా, అష్టోత్తర-శతం మూల-మన్త్రమ్ ఆవర్త్య పరిక్రమ్య నమస్కృత్య, ఆధార- శక్త్య్-ఆది-పృథివ్య్-అన్తం తర్పయిత్వా, శ్రీ-వైకుణ్ఠాది-పార్షదాన్తం తర్పయిత్వా దేవాన్ ఋషీన్ పితౄన్ భగవద్-ఆత్మకాన్ ధ్యాత్వా సన్తర్ప్య, శుచౌ దేశే వస్త్రం సమ్పీడ్య, ఆచమ్య, ఆవాహిత-తీర్థం మూల-మన్త్రేణాత్మని సమాహృత్య యాగ-భూమిం గచ్ఛేత్।

సుప్రక్షాలిత-పాణి-పాదః స్వాచాన్తః శుచౌ దేశేఽతిమనోహరే నిఃశబ్దే భువం సఙ్గృహ్య తాం శోషణాదిభిర్ విశోధ్య గురు-పరమ్పరయా పరమ-గురుం భగవన్తమ్ ఉపగమ్య తమ్ ఏవ ప్రాప్యత్వేన ప్రాపకత్వేనానిష్ట-నివారకత్వేనేష్ట-ప్రాపకత్వేన చ యథావస్థిత-స్వరూప-రూప-గుణ-విభూతి-లీలోపకరణ-విస్తారమ్ అనుసన్ధాయ తమ్ ఏవ శరణమ్ ఉపగచ్ఛేద్ అఖిలేత్య్-ఆదినా।

ఏవం శరణమ్ ఉపగమ్య తత్-ప్రసాదోపబృంహిత-మనోవృత్తిః, తమ్ ఏవ భగవన్తం సర్వేశ్వరేశ్వరమ్ ఆత్మనః స్వామిత్వేనానుసన్ధాయ, అత్యర్థ-ప్రియావిరత-విశదతమ-ప్రత్యక్ష-రూపానుధ్యానేన ధ్యాయన్ ఆసీత్। తతస్ తద్-అనుభవ-జనితాతిమాత్ర-ప్రీతి-కారిత-పరిపూర్ణ-కైఙ్కర్య-రూప-పూజామ్ ఆరభేత్।

భగవాన్ ఏవ స్వ-నియామ్య-స్వరూప-స్థితి-ప్రవృత్తి-స్వ-శేషతైకరసేనానేనాత్మనా స్వకీయైశ్ చ దేహేన్ద్రియాన్తఃకరణైః స్వకీయ-కల్యాణతమ-ద్రవ్య-మయాన్ ఔపచారిక-సాంస్పర్శికాభ్యవహారికాది-సమస్త-భోగాన్ అతిప్రభూతాన్ అతిసమగ్రాన్ అతిప్రియతమాన్ అత్యన్త-భక్తి-కృతాన్ అఖిల-పరిజన-పరిచ్ఛదాన్వితాయ స్వస్మై స్వ-ప్రీతయే స్వయమ్ ఏవ ప్రతిపాదయితుమ్ ఉపక్రమత ఇత్య్ అనుసన్ధాయ, స్వ-దేహే పఞ్చోపనిషన్-మన్త్రాన్ సంహార-క్రమేణ న్యస్య, ప్రాణాయామేనైకేన దక్షిణ-పాణినా నాభిదేశే మూల-మన్త్రం న్యస్య, మన్త్రోద్భూత-చణ్డ-వాయ్వ్-ఆప్యాయిత-నాభి-దేశ-స్థ-వాయునా శరీరమ్ అన్తర్ బహిశ్ చ సర్వ-తత్త్వ-మయం తత్త్వ-క్రమేణ విశోష్య, పునః ప్రాణాయామేనైకేన హృద్-దేశే మూల-మన్త్రం న్యస్య మన్త్రోద్భూత-చక్రాగ్ని-జ్వాలోపబృంహిత-జాఠరాగ్నినా దగ్ధ్వ-తత్-తత్-సమష్టి-ప్రలీన-సర్వ-తత్త్వ-సర్వ-కిల్బిష-సర్వాజ్ఞాన-తద్-వాసనో భూత్వా భగవద్-దక్షిణ-పాదాఙ్గుష్ఠే మూల-మన్త్రేణ స్వాత్మానం ప్రవేశయేత్।

అపరేణ ప్రాణాయామేన భగవత్-ప్రసాదేన భగవత్-కిఙ్కరత్వ-యోగ్యతామ్ ఆపాద్య తస్మాద్ ఆదాయ, తద్-వామ-పాదాఙ్గుష్ఠాధస్తాన్ మూల-మన్త్రేణాత్మానం విన్యస్య దేవ-వామ-పాదాఙ్గుష్ఠ-నఖ-శీతాంశు-మణ్డల-నిర్గలద్-దివ్యామృత-రసైర్ ఆత్మానమ్ అభిషిచ్య, భగవత్-ప్రసాదేన తద్-అమృత-మయం సర్వ-కైఙ్కర్యైక-మనోహరం సర్వ-కైఙ్కర్యైక-యోగ్యం శరీరం లబ్ధ్వా తస్మిఞ్ శరీరే పఞ్చోపనిషన్-మన్త్రాన్ సృష్టి-క్రమేణ విన్యస్యేత్। ఓం షాం నమః పరాయ పరమేష్ఠ్య్-ఆత్మనే నమ ఇతి మూర్ధ్ని స్పృశేత్। ఓం యాం నమః పరాయ పురుషాత్మనే నమ ఇతి నాసికాగ్రే। ఓం రాం నమః పరాయ విశ్వాత్మనే నమ ఇతి హృదయే। ఓం వాం నమః పరాయ నివృత్త్య్-ఆత్మనే నమ ఇతి గుహ్యే। ఓం లాం నమః పరాయ సర్వాత్మనే నమ ఇతి పాదయోః। ఏవం న్యాసం కుర్వంస్ తత్-తచ్-ఛక్తి-మయమ్ ఉద్భూతం దేహం ధ్యాయేత్।

పునర్ అపి ప్రాణాయామేనైకేన భగవద్-వామ-పాదాఙ్గుష్ఠ-వినిఃసృతామృత-ధారయాత్మానమ్ అభిషిచ్య కృతలాఞ్ఛనో ధృతోర్ధ్వ-పుణ్డ్రో భగవద్-యాగమ్ ఆరభేత్।

భగవాన్ ఏవ సర్వం కారయతీతి పూర్వవద్ ధ్యాత్వా హృద్-యాగం కృత్వా సమ్భారాన్ సమ్భృత్య, ఆత్మనో వామ-పార్శ్వే జల-కుమ్భే తోయమ్ ఉత్పూర్య గన్ధ-పుష్ప-యుతం కృత్వా సప్త కృత్వోఽభిమన్త్ర్య విశోష్య దగ్ధ్వా దివ్యామృత-మయం తోయమ్ ఉత్పాద్య, అస్త్ర-మన్త్రేణ రక్షాం కృత్వా సురభి-ముద్రాం ప్రదర్శ్య, అన్యాని పూజా-ద్రవ్యాణ్య్ ఆత్మనో దక్షిణ-పార్శ్వే నిధాయ, ఆత్మనః పురతః స్వాస్తీర్ణే పీఠే క్రమేణాగ్నేయాదిషు కోణేష్వ్ అర్ఘ్య-పాద్యాచమనీయ-స్నానీయ-పాత్రాణి నిధాయ, అస్త్ర-మన్త్రేణ ప్రక్షాల్య శోషణాదినా పాత్రాణి విశోధ్య సంస్కృత-తోయేన తాని పూరయిత్వా, అర్ఘ్య-పాత్రే-గన్ధ-పుష్ప-కుశాగ్రాక్షతాదీని నిక్షిపేత్। దూర్వాం విష్ణు-పర్ణాం శ్యామాకం పద్మకం పాద్య-పాత్రే। ఏలా-లవఙ్గ-తక్కోల-లామజ్జక-జాతీ-పుష్పాణ్య్ ఆచమనీయే। (ద్వే హరిద్రే మురా-శైలేయ-తక్కోల-జటామాంసీ-మలయజ-గన్ధ-చమ్పక-పుష్పాణి స్నానీయే) సిద్ధార్థకాదీని స్నానీయే।

అన్యస్మిన్ పాత్రే సర్వార్థ-తోయం సఙ్కల్ప్య తతోఽర్ఘ్య-పాత్రం పాణినా స్పృష్ట్వా మూల-మన్త్రేణాభిమన్త్ర్య, ఓం నమో భగవతేఽర్ఘ్యం పరికల్పయామీత్య్ అర్ఘ్యం పరికల్పయేత్। ఏవం పాద్యం పరికల్పయామీతి పాద్యమ్। ఆచమనీయం పరికల్పయామీత్య్ ఆచమనీయమ్। స్నానీయం పరికల్పయామీతి స్నానీయమ్। శుద్ధోదకం పరికల్పయామీతి శుద్ధోదకమ్। తతోఽర్ఘ్య-జలాజ్ జలమ్ అన్యేన పాత్రేణాదాయ యాగ-భూమిం సర్వాణి యాగ-ద్రవ్యాణ్య్ ఆత్మానం చ ప్రత్యేకం సమ్ప్రోక్ష్య, ఆసనం పరికల్పయేత్।

ఓం ఆధార-శక్త్యై నమః, ఓం మూల-ప్రకృత్యై నమః, ఓం అఖిల-జగద్-ఆధారాయ కూర్మ-రూపిణే నారాయాణాయ నమః, ఓం భగవతేఽనన్తాయ నాగరాజాయ నమః, ఓం భూం భూమ్యై నమ ఇతి యథాస్థానమ్ ఉపర్య్ ఉపరి ధ్యాత్వా ప్రణమ్య, ఓం శ్రీ-వైకుణ్ఠాయ దివ్య-లోకాయ నమ ఇతి శ్రీ-వైకుణ్ఠ-దివ్య-లోకం ప్రణమ్య, ఓం శ్రీ-వైకుణ్ఠాయ దివ్య-జనపదాయ నమ ఇతి దివ్య-జనపదం ప్రణమ్య, ఓం శ్రీ-వైకుణ్ఠాయ దివ్య-నగరాయ నమ ఇతి దివ్య-నగరం ప్రణమ్య, ఓం శ్రీ-వైకుణ్ఠాయ దివ్య-విమానాయ నమ ఇతి దివ్య-విమానం ప్రణమ్య, ఓం ఆనన్ద-మయాయ దివ్య-మణ్టప-రత్నాయ నమ ఇతి మణ్టప-రత్నం ప్రణమ్య, తస్మిన్, అనన్తాయ (నారాయణాయ) నమ ఇత్య్ ఆస్తరణం ప్రణమ్య, తస్మిన్న్ ఉపరి, ఓం ధర్మాయ నమ ఇత్య్ ఆగ్నేయ్యాం పాదం విన్యస్య, ఓం జ్ఞానాయ నమ ఇతి నైరృత్యాం, ఓం వైరాగ్యాయ నమ ఇతి వాయవ్యాం, ఓం ఐశ్వర్యాయ నమ ఇత్య్ ఐశాన్యామ్, ఓం అఘర్మాయ నమ ఇతి ప్రాచ్యాం పీఠ-గాత్రం విన్యస్య, ఓం అజ్ఞానాయ నమ ఇతి దక్షిణస్యాం, ఓం అవైరాగ్యాయ నమ ఇతి ప్రతీచ్యాం, ఓం అనైశ్వర్యాయ నమ ఇత్య్ ఉత్తరస్యామ్, ఏభిః పరిచ్ఛిన్న-తనుం పీఠ-భూతం సద్-ఆత్మకమ్ అనన్తం విన్యస్య, సర్వ-కార్యోన్ముఖం విభుమ్ అనన్తం, ఓం అనన్తాయ నమ ఇతి విన్యస్య, తస్మిన్న్ ఉపరి, ఓం పద్మాయ నమ ఇతి పద్మం విన్యస్య, తత్-పూర్వ-పత్రే, ఓం విమలాయై (చామర-హస్తాయై) నమ ఇతి విమలాం చామర-హస్తాం విన్యస్య, తత ఆరభ్య ప్రాదక్షిణ్యేనైశానాన్తం పన్నేషు, ఓం ఉత్కర్షిణ్యై (చామర-హస్తాయై) నమః, ఓం జ్ఞానాయై (చామర-హస్తాయై) నమః, ఓం క్రియాయై (చామర-హస్తాయై) నమః, ఓం యోగాయై నమః, ఓం ప్రహ్వ్యై (చామర-హస్తాయై) నమః, ఓం సత్యాయై (చామర-హస్తాయై) నమః, ఓం ఈశానాయై (చామర-హస్తాయై) నమ ఇతి సప్త శక్తీశ్ చామర-హస్తా విన్యస్య, ఓం అనుగ్రహాయై (చామర-హస్తాయై) నమ ఇతి కర్ణికా-పూర్వ-భాగేఽనుగ్రహాం చామర-హస్తాం విన్యస్యేత్, ఓం జగత్-ప్రకృతయే యోగ-పీఠాయ నమ ఇతి యోగ-పీఠం విన్యస్య, ఓం (దివ్యాయ యోగ-పర్యఙ్కాయ) దివ్య-యోగ-పీఠాయ నమః, ఇతి దివ్య-యోగ-(పీఠ)పర్యఙ్కం విన్యస్య, తస్మిన్న్ అనన్తం నాగరాజం సహస్ర-ఫణా-శోభితం, ఓం అనన్తాయ నాగరాజాయ నమ ఇతి న్యస్య, ఓం అనన్తాయ నమ ఇతి పురతః పాద-పీఠం విన్యస్య, సర్వాణ్య్ ఆధార-శక్త్య్-ఆదీని పీఠాన్తాని తత్త్వాని ప్రత్యేకం గన్ధ-పుష్ప-ధూప-దీపైర్ అభ్యర్చ్య, సర్వ-పరివారాణాం తత్-తత్-స్థానేషు పద్మాసనాని సఙ్కల్ప్య, అనన్త-గరుడ-విష్వక్సేనానాం సపీఠకం పద్మం విన్యస్య, సర్వతః పుష్పాక్షతాన్దీని వికీర్య, యోగ-పీఠస్య పశ్చిమోత్తర-దిగ్-భాగే, ఓం అస్మద్-గురుభ్యో నమ ఇతి గురూన్ గన్ధ-పుష్ప-ధూప-దీపైః సమ్పూజ్య ప్రణమ్యానుజ్ఞాప్య భగవద్-యాగమ్ ఆరభేత్।

కల్పితే నాగ-భోగే సమాసీనం భగవన్తం నారాయణం పుణ్డరీక-దలామలాయతాక్షం కిరీట-మకుట-కేయూర-హార-కటకాది-సర్వ-భూషణైర్ భూషితమ్ ఆకుఞ్చిత-దక్షిణ-పాదం, ప్రసారిత-వామ-పాదం జాను-విన్యస్త-ప్రసరిత-సారిత-దక్షిణ-భుజం నాగ-భోగ-విన్యస్త-వామ-భుజమ్ ఊర్ధ్వ-భుజ-ద్వయేన శఙ్ఖ-చక్ర-ధరం సర్వేషాం సృష్టి-స్థితి-ప్రలయ-హేతు-భూతమ్ అఞ్జనాభం, కౌస్తుభేన విరాజమానం చకాసతమ్ ఉదగ్ర-ప్రబుద్ధ-స్ఫురద్-అపూర్వాచిన్త్య-పరమ-సత్త్వ-పఞ్చ-శక్తి-మయ-విగ్రహం పఞ్చోపణిషదైర్ ధ్యాత్వా, ఆరాధనాభిముఖో భవేతి (మూల-మన్త్రేణ) ప్రార్థ్య, మూల-మన్త్రేణ దణ్డవత్ ప్రణమ్య, ఉత్థాయ స్వాగతం నివేద్య, యావద్ ఆరాధన-సమాప్తి-సాన్నిధ్య-యాచనం కుర్యాత్।

అన్యత్ర స్వాభిమత-దేశే పూజా చేద్ ఏవమ్ ఆవాహనమ్---

మన్త్ర-యోగః సమాహ్వానం కర-పుష్పోప-దర్శనమ్।

బిమ్బోపవేశనం చైవ యోగ-విగ్రహ-చిన్తనమ్॥

ప్రణామశ్ చ సముత్థానం స్వాగతం పుష్పమ్ ఏవ చ।

సాన్నిధ్య-యాచనం చేతి తత్రాహ్వానస్య సత్-క్రియా॥

తతో భగవన్తం ప్రణమ్య దక్షినతః, ఓం శ్రీం శ్రియై నమ ఇతి శ్రియమ్ ఆవాహ్య ప్రణమ్య, వామతః, ఓం భూం భూమ్యై నమ ఇతి భువమ్ ఆవాహ్య తత్రైవ ఓం నీమ్ నీలాయై నమ ఇతి నీలామ్ ఆవాహ్య, కిరీటాయ మకుటాధిపతయే నమ ఇత్య్ ఉపరి భగవతః పశ్చిమ-పార్శ్వే చతుర్-బాహుం చతుర్-వక్త్రం కృతాఞ్జలి-పుటం మూర్ధ్ని భగవత్-కిరీటం ధారయన్తం కిరీటాఖ్య-దివ్య-పురుషం ప్రణమ్య, ఏవమ్ ఏవ, ఓం కిరీట-మాల్యాయాపీడాత్మనే నమ ఇత్య్ ఆపీడకం తత్రైవ పురస్తాత్ ప్రణమ్య, ఓం దక్షిణ-కుణ్డలాయ మకరాత్మనే నమ ఇతి దక్షిణ-కుణ్డలం దక్షిణతః ప్రణమ్య, ఓం వామ-కుణ్డలాయ మకరాత్మనే నమ ఇతి వామ-కుణ్డలం వామతః ప్రణమ్య, ఓం వైజయన్త్యై వనమాలాయై నమ ఇతి వనమాలాం పురతః ప్రణమ్య, ఓం శ్రీ-తులస్యై నమ ఇతి తులసీం దేవీం పురతః ప్రణమ్య, ఓం శ్రీవత్సాయ శ్రీనివాసాయ నమ ఇతి శ్రీవత్సం పురతః ప్రణమ్య, ఓం హారాయ సర్వాభరణాధిపతయే నమ ఇతి హారం పురతః ప్రణమ్య, ఓం శ్రీ-కౌస్తుభాయ సర్వ-రత్నాధిపతయే నమ ఇతి కౌస్తుభం పురతః ప్రణమ్య, ఓం కాఞ్చీ-గుణోజ్జ్వలాయ దివ్య-పీతామ్బరాయ నమ ఇతి పీతామ్బరం పురతః ప్రణమ్య, ఓం సర్వేభ్యో భగవద్-భూషణేభ్యో నమ ఇతి సర్వ-భూషణాని సర్వతః ప్రణమ్య, ఓం శ్రీ-సుదర్శనాయ హేతిరాజాయ నమ ఇతి సుదర్శనం రక్త-వర్ణం రక్త-నేత్రం (ద్వి-భుజం) చతుర్-భుజం కృతాఞ్జలి-పుటం భగవన్తమ్ ఆలోకయన్తమ్ తద్-దర్శనానన్ద-బృంహిత-ముఖం మూర్ధ్ని భగవచ్-చక్రం ధారయన్తం దక్షిణతః ప్రణమ్య, ఓం నన్దకాయ ఖడ్గాధిపతయే నమ ఇతి నన్దకాత్మానం శిరసి భగవత్-ఖడ్గం ధారయన్తం తత్రైవ ప్రణమ్య, ఓం పద్మాయ నమ ఇతి పద్మం (శిరసి ధారయన్తం) ప్రణమ్య, ఓం పాఞ్చజన్యాయ శఙ్ఖాధిపతయే నమ ఇతి శఙ్ఖాత్మానం సిత-వర్ణం రక్త-నేత్రం ద్వి-భుజం కృతాఞ్జలి-పుటం శిరసి భగవచ్-ఛఙ్ఖం ధారయన్తం వామతః ప్రణమ్య, ఓం కౌమోదక్యై గదాధిపతయే నమ ఇతి గదాత్మానం తత్రైవ ప్రణమ్య, తత్రైవ ఓం శార్ఙ్గాయ చాపాధిపతయే నమ ఇతి శార్ఙ్గాత్మానం ప్రణమ్య, ఓం సర్వేభ్యో భగవద్-దివ్యాయుధేభ్యో నమ ఇతి సర్వాయుధాని పరితః ప్రణమ్య, ఓం సర్వాభ్యో భగవత్-పాదారవిన్ద-సంవాహినీభ్యో నమ ఇతి దివ్య-పాదారవిన్ద-సంవాహినీః సమన్తతః ప్రణమ్య, ఓం అనన్తాయ నాగరాజాయ నమ ఇతి పృష్ఠతోఽనన్తం (భగవన్తం) నాగరాజం చతుర్-భుజం హల-ముసల-ధరం కృతాఞ్జలి-పుటం ఫణా-మణి-సహస్ర-మణ్డితోత్తమాఙ్గం భగవద్-స్పర్శనానన్ద-బృంహిత-సర్వ-గాత్రం ధ్యాత్వా ప్రణమ్య, ఓం సర్వేభ్యో భగవత్-పరిజనేభ్యో నమ ఇత్య్ అనుక్తానన్త-పరిజనాన్ సమన్తతః ప్రణమ్య, ఓం వైనతేయాయ నమ ఇత్య్ అగ్రతో (భగవతో భగవన్తం) వైనతేయమ్ ఆసీనం ద్వి-భుజం కృతాఞ్జలి-పుటం ధ్యాత్వా ప్రణమ్య, ఓం భగవతే విష్వక్సేనాయేతి భగవతః ప్రాగ్ ఉత్తర-పార్శ్వే దక్షిణాభిముఖం భగవన్తం విష్వక్సేనమ్ ఆసీనం చతుర్-భుజం శఙ్ఖ-చక్ర-ధరం నీల-మేఘ-నిభం ధ్యాత్వా ప్రణమ్య, ఓం గం గజాననాయ నమః, ఓం జం జయత్-సేనాయ నమః, ఓం హం హరి-వక్త్రాయ నమః, ఓం కం కాల-ప్రకృతి-సంజ్ఞాయ నమః, ఓం సర్వేభ్యో భగవద్-విష్వక్సేన-పరిజనేభ్యో నమ ఇతి విష్వక్సేన-పరిజనాన్ ప్రణమ్య, ఓం చణ్డాయ ద్వార-పాలాయ నమః, ఓం ప్రచణ్డాయ ద్వార-పాలాయ నమ ఇతి పూర్వ-ద్వార-పార్శ్వయోః ప్రణమ్య, ఓం భద్రాయ ద్వార-పాలాయ నమః, ఓం సుభద్రాయ ద్వార-పాలాయ నమ ఇతి దక్షిణ-ద్వార-పార్శ్వయోః ప్రణమ్య, ఓం జయాయ ద్వార-పాలాయ నమః, ఓం విజయాయ ద్వార-పాలాయ నమ ఇతి పశ్చిమ-ద్వార-పార్శ్వయోః ప్రణమ్య, ఓం ధాత్రే ద్వార-పాలాయ నమః, ఓం విధాత్రే ద్వార-పాలాయ నమ ఇతి ఉత్తర-ద్వార-పార్శ్వయోః ప్రణమ్య, ఓం ధాత్రే ద్వార-పాలాయ నమః, ఓం విధాత్రే ద్వార-పాలాయ నమ ఇత్య్ ఉత్తర-ద్వార-పార్శ్వయోః ప్రణమేత్।

ఏతే ద్వార-పాలాః సర్వే శఙ్ఖ-చక్ర-గదాధరా ఆజ్ఞా-ముద్రాయుతా ధ్యాతవ్యాః॥

ఓం సర్వేభ్యో భగవద్-ద్వార-పాలేభ్యో నమ ఇతి సర్వ-ద్వారేషు సర్వ-ద్వార-పాలాన్ ప్రణమ్య,

ఓం కుముదాయ గణాధిపతయే సవాహన-పరివార-ప్రహరణాయ నమ ఇతి పూర్వస్యాం దిశి పార్షదేశ్వరం కుముదం ప్రణమ్య, ఓం కుముదాక్షాయ గణాధిపతయే సవాహన-పరివార-ప్రహరణాయ నమ ఇత్య్ ఆగ్నేయ్యాం కుముదాక్షం ప్రణమ్య, ఓం పుణ్డరీకాయ గణాధిపతయే సవాహన-పరివార-ప్రహరణాయ నమ ఇతి దక్షిణస్యాం పుణ్డరీకం ప్రణమ్య, ఓం వామనాయ గణాధిపతయే సవాహన-పరివార-ప్రహరణాయ నమ ఇతి నైరృత్యాం వామనం ప్రణమ్య, ఓం శఙ్కుకర్ణాయ గణాధిపతయే సవాహన-పరివార-ప్రహరణాయ నమ ఇతి పశ్చిమస్యాం శఙ్కుకర్ణం ప్రణమ్య, ఓం సర్ప-నేత్రాయ గణాధిపతయే సవాహన-పరివార-ప్రహరణాయ నమ ఇతి వాయవ్యాం సర్ప-నేత్రం ప్రణమ్య, ఓం సుముఖాయ గణాధిపతయే సవాహన-పరివార-ప్రహరణాయ నమ ఇత్య్ ఉదీచ్యాం సుముఖం ప్రణమ్య, ఓం సుప్రతిష్ఠితాయ గణాధిపతయే సవాహన-పరివార-ప్రహరణాయ నమ ఇత్య్ ఐశాన్యాం సుప్రతిష్ఠితం ప్రణమ్య, ఓం సర్వేభ్యో భగవత్-పారిషదేభ్యో నమ ఇతి సర్వస్మాద్ బహిః ప్రణమేత్।

అన్యత్రావాహ్య పూజాయామ్ ఆవాహన-స్థానాని పరమ-వ్యోమ-క్షీరార్ణవాదిత్య-మణ్డల-హృదయాని మధురా-ద్వారకా-గోకులాయోధ్యాదీని దివ్యావతార-స్థానాని చాన్యాని పౌరాణికాని శ్రీ-రఙ్గాదీని చ యథారుచి।

ఏవం భగవన్తం నారాయణం దేవీ-భూషణాయుధ-పరిజన-పరిచ్ఛద-ద్వార-పాల-పార్షదైః సేవ్యమానం స్వాధీన-త్రివిధ-చేతనాచేతన-స్వరూప-స్థితి-ప్రవృత్తి-భేదం క్లేశ-కర్మాద్య్-అశేష-దోషాసంస్పృష్టం స్వాభావికానవధికాతిశయ-జ్ఞాన-బలైశ్వర్య-వీర్య-శక్తి-తేజః ప్రభృత్య్-అసఙ్ఖ్యేయ-కల్పాణ-గుణ-గణౌఘ-మహార్ణవం ధ్యాత్వా ప్రణమ్య, మూల-మన్త్రేణ స్వాత్మానం దేవాయ నివేద్య, ప్రణమ్యానుజ్ఞాప్య, భగవత్-పూజామ్ ఆరభేత్।

పాత్రేణ పూర్వస్థాపితాదర్ఘ్య-పాత్రాద్ అర్ఘ్య-జలమ్ ఆదాయ పాణిభ్యాం ముఖ-సమమ్ ఉద్ధృత్య, భగవన్, ఇదం ప్రతిగృహ్ణీష్వేతి చిన్తయన్ భగవన్-ముఖే దర్శయిత్వా భగవద్-దక్షిణ-హస్తే కిఞ్చిత్ ప్రదాయార్ఘ్యం ప్రతిగ్రహ-పాత్రే ప్రక్షిపేత్। హతౌ ప్రక్షాల్య పాదయోః పుష్పాణి సమర్ప్య పాద్య-పాత్రాత్ పాద్య-జలమ్ ఆదాయ పాదయోః కిఞ్చిత్ దత్వా మనసా పాదౌ ప్రక్షాల్యన్ పాద్యం ప్రతిగ్రహ-పాత్రే నిక్షిపేత్। హస్తౌ ప్రక్షాల్య వస్త్రేణ పాదౌ సమ్మృజ్య గన్ధ-పుష్పాణి దత్వా, ఆచమనీయ-పాత్రాద్ ఆచమనీయమ్ ఆదాయ భగవద్-దక్షిణ-హస్తే కిఞ్చిత్ సమర్ప్య, భగవద్-వదనే ఆచమనీయం సమర్పితమ్ ఇతి మనసా భావయఞ్ శేషమ్ ఆచమనీయం ప్రతిగ్రహ-పాత్రే నిక్షిపేత్। తతో గన్ధ-పుష్ప-ధూప-దీపాచమన-ముఖ-వాస-తామ్బూలాది-నివేదనం కృత్వా ప్రణమ్య, ఆత్మానమ్ ఆత్మీయం చ సర్వం భగవన్ నిత్య-కిఙ్కరత్వాయ స్వీకుర్వ్ ఇతి భగవతే నివేదయేత్। తతః స్నానార్థమ్ ఆసనమ్ ఆనీయ గన్ధాదిభిర్ అభ్యర్చ్య భగవన్తం ప్రణమ్య, అనుజ్ఞాప్య పాదుకే ప్రదాయ తత్రోపవిష్టే మాల్య-భూషణ-వస్త్రాణ్య్ అపనీయ విష్వక్సేనాయ దత్వా స్నాన-శాటికాం ప్రదాయ పాద్యాచమనీయ-పాద-పీఠ-ప్రదాన-దన్త-కాష్ఠ-జిహ్వానిర్లేహన-గణ్డూష-ముఖ-ప్రక్షాలనాచమనాదర్శ-ప్రదర్శన-హస్త-ప్రక్షాలన-ముఖ-వాస-తామ్బూల-తైలాభ్యఙ్గోద్వర్తామలక-తోయ-కఙ్కత-ప్లోత-దేహ-శోధన-శాటికా-ప్రదాన-హరిద్రాలేపన-ప్రక్షాలన-వస్త్రోత్తరీయ-యజ్ఞోపవీత-ప్రదాన-పాద్యాచమన-పవిత్ర-ప్రదాన-గన్ధ-పుష్ప- ధూప-దీపాచమన-నృత-గీత-వాద్యాది-సర్వ-మఙ్గల-సంయుక్తాభిషేక-నీరాజనాచమన-దేహ-శోధన-ప్లోత-వస్త్రౌత్తరీయ-యజ్ఞోపవీతాచమన-కూర్చ-ప్రసారణ-సహస్ర-ధారాభిషేక-నీరాజనాచమన-దేహ-శోధన-ప్లోత-వస్త్రోత్తరీయ-యజ్ఞోపవీతాచమనాని దద్యాత్।

తతోఽలఙ్కారాసనమ్ అభ్యర్చ్య ప్రణమ్య, అనుజ్ఞాప్య, పాదుకే ప్రదాయ, తత్రోపవిష్టే పూర్వవత్ స్నానీయ-వర్జమ్ అర్ఘ్య-పాద్యాచమనీయ-శుద్ధోదకాని మన్త్రేణ కల్పయిత్వా భగవతే గన్ధ-పుష్ప-పాద-సమ్మర్దన-వస్త్రోత్తరీయ-భూషణోపవీతార్ఘ్య-పాద్యాచమనీయాని దత్వా సర్వ-పరివారాణాం స్నాన-వస్త్రాది-భూషణాన్తం దత్వా గన్ధాదీన్ దేవానన్తరం సర్వ-పరివారాణాం ప్రత్యేకం ప్రదాయ ధూప-దీపాచమనీయాని దద్యాత్। అథవా సర్వ-పరివారాణాం గన్ధాదీన్ ఏవ దద్యాత్।

గన్ధ-పుష్ప-ప్రదానాలఙ్కారాఞ్జనోర్ధ్వపుణ్డ్రాదర్శ-ధూప-దీపాచమన- ధ్వజ-చ్ఛత్ర-చామర-వాహన-శఙ్ఖ-చిహ్న-కాహల-భేర్యాది-సకల-నృత-గీత-వాద్యాదిభిర్ అభ్యర్చ్య మూల-మన్త్రేణ పుష్పం ప్రదాయ ప్రత్యక్షరం పుష్పం ప్రదాయ ద్వాదశాక్షరేణ విష్ణు-షడ్-అక్షరేణ విష్ణు-గాయత్ర్యా పఞ్చోపనిషదైః పురుషసూక్తర్గ్భిర్ అన్యైశ్ చ భగవన్-మన్త్రైః శక్తశ్ చేత్ పుష్పం ప్రదాయ దేవ్యాది-పారిషదాన్తం తత్-తన్-మన్త్రేణ పుష్పం దత్వా, ప్రణమ్య, ప్రతిదిశం ప్రదక్షిణ-ప్రణామ-పూర్వకం భగవతే పుష్పాఞ్జలిం దత్వా పురతః ప్రణమ్య, శ్రుతి-ముఖైః స్తోత్రైః స్తుత్వా, ఆత్మానం నిత్య-కిఙ్కరతయా నివేద్య తథైవ ధ్యాత్వా యథాశక్తి మూల-మన్త్రం జపిత్వా సర్వ-భోగ-ప్రపూరనీం మాత్రాం దత్వా ముఖ-వాస-తామ్బూలే ప్రదాయ, అఘ్యం దత్వా, భోజ్యాసనమ్ అభ్యర్చ్య, ప్రణమ్య, అనుజ్ఞాప్య, పాదుకే ప్రదాయ, తత్రోపవిష్టే పాద్యాచమనీయార్హణాని దత్వా, గుడం మాక్షికం సర్పిర్ దధి క్షీరం చేతి పాత్రే నిక్షిప్య శోషణాదిభిర్ విశోధ్య, అర్ఘ్య-జలేన సమ్ప్రోక్ష్య మధుపర్కమ్ అవనత-శిరాః హర్షోత్ఫుల్ల-నయనో హృష్ట-మనా భూత్వా ప్రదాయ, ఆచమనీయం దద్యాత్। యత్ కిఞ్చిద్ ద్రవ్యం భగవతే దీయతే తత్ సర్వం శోషణాదిభిర్ విశోధ్య, అర్ఘ్య-జలేన సమ్ప్రోక్ష్య దద్యాత్।

తతశ్ చ గాం స్వర్ణ-రత్నాదికం చ యథాశక్తి దద్యాత్। తతః సుసంస్కృతాన్నమ్ ఆజ్యాఢ్యం దధి-క్షీర-మధూని చ ఫల-మూల-వ్యఞ్జనాని మోదకాంశ్ చాన్యాని చ లోకే ప్రియతమాన్య్ ఆత్మనశ్ చేష్టాని శాస్త్రావిరుద్ధాని సమ్భృత్య శోషణాదిభిర్ విశోధ్యార్ఘ్య-జలేన సమ్ప్రోక్ష్య, అస్త్ర-మన్త్రేణ రక్షాం కృత్వా సురభి-ముద్రాం ప్రదర్శ్య, అర్హణ-పూర్వకం హవిర్ నివేదయేత్। అతిప్రభూతమ్ అతిసమగ్రమ్ అతిప్రియతమమ్ అత్యన్త-భక్తి-కృతమ్ ఇదం స్వీకుర్వ్ ఇతి ప్రణామ-పూర్వకమ్ అత్యన్త-సాధ్వస-వినయావనతో భూత్వా నివేదయేత్।

తతశ్ చానుపాన-తర్పణే ప్రదాయ హస్త-ప్రక్షాలనాచమన-హస్త-సమ్మార్జన-చన్దన-ముఖ-వాస-తామ్బూలాదీని దత్వా ప్రణమ్య పునర్ మన్త్రాసనం కూర్చేన మార్జయిత్వా, అభ్యర్చ్య, అనుజ్ఞాప్య పాదుకే ప్రదాయ తత్రోపవిష్టే మాల్యాదికమ్ అపోహ్య విశ్వక్సేనాయ దత్వా పాద్యాచమనీయ-గన్ధ-పుష్ప-ధూప-దీపాచమనాపూప-ఫలాదీని దత్వా, ఆచమన-ముఖ-వాస-తామ్బూల-నృత-గీత-వాద్యాదిభిర్ అభ్యర్చ్య ప్రదక్షిణీకృత్య దణ్డవత్ ప్రణమ్య పర్యఙ్కాసనమ్ అభ్యర్చ్య పాదుకే ప్రదాయ తత్రోపవిష్టే పాద్యాచమనే దత్వా, మాల్య-భూషణ-వస్త్రాణ్య్ అపనీయ విశ్వక్సేనాయ దత్వా సుఖ-శయనోచితం సుఖ-స్పర్శం చ వాసః తద్-ఉచితాని భూషణాన్య్ ఉపవీతం చ ప్రదాయ, ఆచమనీయం దత్వా గన్ధ-పుష్ప-ధూప-దీపాచమన-ముఖ-వాస-తామ్బూలాదిభిర్ అభ్యర్చ్య శ్రుతి-సుఖైః స్తోత్రైర్ అభిష్టూయా, భగవాన్ ఏవ స్వ-నియామ్య-స్వరూప-స్థితి-ప్రవృత్తి-స్వ-శేషతైకరసేనానేనాత్మనా స్వకీయైశ్ చ దేహేన్ద్రియాన్తఃకరణైః స్వకీయ-కల్యాణతమ-ద్రవ్య-మయాన్ ఔపచారిక-సాంస్పర్శికాభ్యవహారికాది-సమస్త-భోగాన్ అతిప్రభూతాన్ అతిసమగ్రాన్ అతిప్రియతమాన్ అత్యన్త-భక్తి-కృతాన్ అఖిల-పరిజన-పరిచ్ఛదాన్వితాయ స్వస్మై స్వ-ప్రీతయే స్వయమ్ ఏవ ప్రతిపాదితవాన్ ఇత్య్ అనుసన్ధాయ భగవన్తమ్ అనుజ్ఞాప్య, భగవన్ నివేదిత-హవిః-శేషాద్ విశ్వక్సేనాయ కిఞ్చిద్ ఉద్ధృత్య నిధాయ, అన్యత్ సర్వం స్వాచార్య-ప్రముఖేభ్యో వైష్ణవేభ్యో దత్వా, భగవద్-యాగావశిష్టైర్ జలాదిభిర్ ద్రవ్యైర్ విష్వక్సేనమ్ అభ్యర్చ్య పూర్వోద్ధృతం హవిశ్ చ దత్వా తద్-అర్చనం పరిసమాప్య భగవన్తమ్ అష్టాఙ్గేన ప్రణామేన ప్రణమ్య శరణమ్ ఉపగచ్ఛేత్।

మనో-బుద్ధ్యభిమానేన సహ న్యస్య ధరా-తలే।

కూర్మవచ్ చతురః పాదాన్ శిరస్ తత్రైవ పఞ్చమమ్॥

ప్రదక్షిణ-సమేతేన త్వ్ ఏవం-రూపేణ సర్వదా।

అష్టాఙ్గేన నమస్కృత్య హ్య్ ఉపవిశ్యాగ్రతః ప్రభో॥

ఇత్య్ ఉక్తోఽష్టాఙ్గ-ప్రణామః। శరణాగతి-ప్రకారశ్ చ పూర్వోక్తః।

తతోఽర్ఘ్య-జలం ప్రదాయ భగవన్తమ్ అనుజ్ఞాప్య పూజాం సమాపయేత్।

ఇతి శ్రీ-రామానుజాచార్య-విరచితో నిత్య గ్రన్థః॥