॥ श्रीः ॥

श्रीमते रामानुजाय नमः ।

यामुनाय-सुधाम्भोधिम् अवगाह्य यथामति । आदाय भक्ति-योगाख्यं रत्नं सन्दर्शयाम्य् अहम् ॥

स्वाधीन-त्रिविध-चेतनाचेतन-स्वरूप-स्थिति-प्रवृत्ति-भेदं, क्लेश-कर्माद्य्-अशेष-दोषासंस्पृष्टं, स्वाभाविकानवधिकातिशय-ज्ञान-बलैश्वर्य-वीर्य-शक्ति-तेजः प्रभृत्य-सङ्ख्येय कल्याण-गुण-गणौघ-महार्णवं, परम-पुरुषं, भगवन्तं, नारायणं, स्वामित्वेन सुहृत्वेन गुरुत्वेन च परिगृह्य ऐकान्तिकात्यन्तिक-तत्-पादाम्बुज-द्वय-परिचर्यैक-मनोरथः, तत्-प्राप्तये च तत्-पादाम्बुज-द्वय प्रपत्तेर् अन्यन्न मे कल्प-कोटि-सहस्रेणापि साधनम् अस्तीति मन्वानः, तस्यैव भगवतो नारायणस्य अखिल-सत्त्व-दयैक-सागरस्य, अनालोचित-गुणागुणाखण्ड-जनानुकूलामर्याद-शीलवतः, स्वाभाविकानवधिकातिशय-गुणवत्तया देव-तिर्यङ्-मनुष्याद्य्-अखिल-जन हृदयानन्दनस्य आश्रित-वात्सल्यैक-जलधेः भक्त-जन-संश्लेषैक-भोगस्य नित्य-ज्ञान-क्रियैश्वर्यादि-भोग-सामग्री-समृद्धस्य, महाविभूतेः, श्रीमच्-चरणारविन्द-युगलं अनन्यात्म-सञ्जीवनेन तद्-गत-सर्वभावेन शरणम् अनुव्रजेत् ॥१॥

ततश् च प्रत्यहम् आत्मोज्जीवनायैवम् अनुस्मरेत् ॥२॥

चतुर्दश-भुवनात्मकम् अण्डं दश-गुणितोत्तरं चावरण-सप्तकं समस्तं कार्यकारण-जातमतीत्य वर्तमाने परमव्योम-शब्दाभिधेये, ब्रह्मादीनां वाङ्-मनसागोचरे, श्रीमति वैकुण्ठे दिव्य-लोके, सनक-विधि-शिवादिभिर् अपि अचिन्त्य-स्वभावैश्वर्यैर् नित्यसिद्धैर् अनन्तैर् भगवद्-आनुकूल्यैक-भोगैर् दिव्य-पुरुषैः महात्मभिर् आपूरिते, तेषाम् अपीषत्-परिमाणम् इषद्-ऐश्वर्यं, ईदृश-स्वभावम् इति परिच्छेत्तुम् अयोग्ये, दिव्यावरण-शत-सहस्रावृते, दिव्य-कल्पक-तरूपशोभिते, दिव्योद्यान शत-सहस्र-कोटिभिर् आवृते, अतिप्रमाणे दिव्यायतने, कस्मिंश्चिद् विचित्र दिव्य-रत्न-मय दिव्यास्थान-मण्डपे, दिव्य-रत्न-स्तम्भ शत-सहस्र-कोटिभिर् उपशोभिते, दिव्य-नाना-रत्न-कृत-स्थल विचित्रिते दिव्यालङ्कारालङ्कृते परितः पतितैः पतमानैः पादपस्थैश् च नाना-गन्ध-वर्णैर् दिव्य-पुष्पैः शोभमानैर् दिव्यपुष्पोपवनैर् उपशोभिते, सङ्कीर्ण-पारिजातादि-कल्पद्रुमोपशोभितैः, असङ्कीर्णैश् च कैश्चिद् अन्तःस्थ-पुष्प-रत्नादि-निर्मित-दिव्य-लीला-मण्डप-शत-सहस्रोपशोभितैः, सर्वदा अनुभूयमानैर् अप्य् अपूर्ववद् आश्चर्यमावहद्भिः क्रीडाशैल-शत-सहस्रैर् अलङ्कृतैः, कैश्चिन् नारायण-दिव्य-लीलासाधारणैः, कैश्चित् पद्म-वनालया दिव्य-लीला-साधारणैः साधारणैश् च कैश्चित् शुक-शारिका-मयूर-कोकिलादिभिः कोमल-कूजितैर् आकुलैः दिव्योद्यान-शत-सहस्रैर् आवृते मणि-मुक्ताप्रवाल-कृतसोपानैः दिव्यामलामृतरसोदकैः दिव्याण्ड-जवरैः अतिरमणीय-दर्शनैः अतिमनोहर-मधुर-स्वरैः आकुलैः अन्तःस्थ-मुक्तामय दिव्य-क्रीडास्थानोपशोभितैः दिव्य-सौगन्धिकवापी-शतसहस्रैः दिव्य-राजहंसावली-विराजितैर् आवृते निरस्तातिशयानन्दैकरसतया चानन्त्याच्च प्रविष्टान् उन्मादयद्भिः क्रीडोद्देशैर् विराजिते, तत्र तत्र कृत दिव्य-पुष्प-पर्यङ्कोपशोभिते, नाना-पुष्पासवास्वाद-मत्त-भृङ्गावलीभिः उद्गीयमान-दिव्य-गान्धर्वेणापूरिते, चन्दनागरु-कर्पूर दिव्य-पुष्पावगाहि-मन्दानिलासेव्यमाने मध्ये पुष्प-सञ्चय विचित्रिते महति दिव्य-योग-पर्यङ्के अनन्त-भोगिनि श्रीमद्-वैकुण्ठैश्वर्यादि-दिव्यलोकं आत्म-कान्त्या विश्वमाप्याययन्त्याशेष-शेषाशनादि-सर्व-परिजनं भगवतस्-तत्-तद्-अवस्थोचित-परिचर्यायां आज्ञापयन्त्या शील-रूप-गुण-विलासादिभिः आत्मानुरूपया श्रिया सहासीनं, प्रत्यग्रोन्मीलित-सरसि-ज-सदृश-नयन-युगलं, स्वच्छ-नीलजीमूतसङ्काशं, अत्युज्ज्वल-पीत-वाससं, स्वया प्रभया अतिनिर्मलया अतिशीतलया अतिकोमलया स्वच्छ-माणिक्याभया कृत्स्नं जगद्-भासयन्तं, अचिन्त्य-दिव्याद्भुत-नित्य-यौवन-स्वभाव-लावण्य-मयामृत-सागरं, अतिसौकुमार्यादीषत् प्रस्विन्नवदालक्ष्यमाण-ललाट-फलक-दिव्याल-कावलीविराजितं, प्रबुद्ध-मुग्धाम्बुज चारुलोचनं, स-विभ्रम-भ्रूलतं, उज्ज्वलाधरं, शुचि-स्मितं, कोमल-गण्डं, उन्नसं, उदग्रपीनांस-विलम्बि-कुण्डलालकावली-बन्धुर-कम्बु-कन्धरं, प्रियावतं‍सोत्पल-कर्ण-भूषण-श्लथालका-बन्ध-विमर्द-शंसिभिः चतुर्भिर् आजानुविलम्बिभिर् भुजैर् विराजितं, अतिकोमल-दिव्य-रेखालङ्कृताताम्रकरतलम् दिव्याङ्गुलीय-कविराजितम् अतिकोमल-दिव्य-नखावली-विराजितम् अतिरक्ताङ्गुलीभिर् अलङ्कृतं तत्-क्षणोन्मीलित-पुण्डरीक-सदृश-चरण-युगलम् अतिमनोहर-किरीट-मकुट-चूडावतंस-मकर-कुण्डल-ग्रैवेयक-हार-केयूर-कटक-श्रीवत्स-कौस्तुभ-मुक्तादामोदर-बन्धन-पीताम्बर-काञ्चीगुण-नूपुरादिभिर् अत्यन्त-सुख-स्पर्शैः दिव्य-गन्धैर् भूषणैर् भूषितं, श्रीमत्या वैजयन्त्या वनमालया विराजितं, शङ्ख-चक्र-गदासि-शार्ङ्गादि-दिव्यायुधैः सेव्यमानम्, स्वसङ्कल्प-मात्रावकॢप्त-जगज्-जन्म-स्थिति-ध्वंसादिके श्रीमति विष्वक्सेने न्यस्त-समस्तात्मैश्वर्यं वैनतेयादिभिः स्वभावतो निरस्त-समस्त-सांसारिक-स्वभावैः भगवत्-परिचर्याकरण-योग्यैर् भगवत्-परिचर्यैक-भोगैर्-नित्य-सिद्धैर् अनन्तैः यथा योगं सेव्यमानं, आत्म-भोगेन अननुसंहित-परादिकालम्, दिव्यामल-कोमलावलोकनेन विश्वमाह्लादयन्तं, ईषद्-उन्मीलित मुखाम्बुजोदर-विनिर्गतेन दिव्याननारविन्द-शोभाजननेन दिव्य-गाम्भीर्यौदार्य-सौन्दर्य-माधुर्याद्य्-अनवधिक-गुण-गण-विभूषितेन, अतिमनोहर-दिव्यभाव-गर्भेण दिव्य-लीलालापामृतेन अखिल-जन-हृदयान्तराण्यापूरयन्तं भगवन्तं नारायणं ध्यान-योगेन दृष्ट्वा, ततो भगवतो नित्य-स्वाम्यम्, आत्मनो नित्य-दास्यं च यथावस्थितम् अनुसन्धाय, "कदा\ऽहं भगवन्तं नारायणं, मम कुलनाथं, मम कुलदैवतं, मम कुलधनं, मम भोग्यं, मम मातरं, मम पितरं, मम सर्वं साक्षात्करवाणि चक्षुषा । कदा\ऽहं भगवत्-पादाम्बुज-द्वयं शिरसा धारयिष्यामि । कदा\ऽहं भगवत्-पादाम्बुज-द्वय-परिचर्याकरण-योग्यः तद्-एकभोगस् तद्-पादौ परिचरिष्यामि, कदाऽहं भगवत्-पादाम्बुज-द्वय-परिचर्याशया निरस्त-समस्तेतर-भोगाशः, अपगत-समस्त-सांसारिक-स्वभावः तत्-पादाम्बुज-द्वयं प्रवेक्ष्यामि । कदा मां भगवान् स्वकीयया अतिशीतलया दृशा अवलोक्य स्निग्ध-गम्भीर-मधुरया गिरा परिचर्यायां आज्ञापयिष्यति" इति भगवत्-परिचर्यायाम् आशां वर्धयित्वा, तयैवाशया तत्-प्रसादोपबृंहितया भगवन्तम् उपेत्य, दूरादेव भगवन्तं शेष-भोगे श्रिया सहासीनं वैनतेयादिभिः सेव्यमानं, "समस्त-परिवाराय श्रीमते नारायणाय नमः" इति प्रणम्य, उत्थायोत्थाय पुनः पुनः प्रणम्य अत्यन्त-साध्व-सविनयावनतो भूत्वा, भगवत्-पारिषद-गण-नायकैर् द्वारपालैः कृपया स्नेह-गर्भया दृशा\ऽवलोकितः सम्यग्-अभिवन्दितैस् तैस् तैर् एवानुमतो भगवन्तम् उपेत्य, श्रीमता मूल-मन्त्रेण "[भगवन्] माम् एकान्तिकात्यन्तिक परिचर्याकरणाय परिगृह्णीष्व" इति याचमानः प्रणम्यात्मानं भगवते निवेदयेत् ॥३॥

ततो भगवता स्वयम् एवात्म-सञ्जीवनेनामर्याद-शीलवताऽतिप्रेमान्वितेनावलोकनेनावलोक्य सर्वदेश-सर्वकाल-सर्वावस्थोचितात्यन्तशेषभावाय स्वीकृतः अनुज्ञातश् च अत्यन्तसाध्व-सविनयावनतः किङ्कुर्वाणः कृताञ्जलिपुटः भगवन्तम् उपासीत ॥४॥

ततश् चानुभूयमान-भावविशेषः निरतिशय-प्रीत्या अन्यत् किञ्चित् कर्तुं द्रष्टुं स्मर्तुम् अशक्तः पुनर् अपि शेषभावम् एव याचमानो भगवन्तम् एवाविच्छिन्न-स्रोतोरूपेणावलोकनेन अवलोकयन्नासीत ॥५॥

ततो भगवता स्वयम् एवात्मसञ्जीवनेनावलोकनेनावलोक्य सस्मितमाहूय समस्त-क्लेशापहं निरतिशय-सुखावहमात्मीयं श्रीमत्-पादारविन्द-युगलं शिरसि कृतं ध्यात्वा अमृत-सागरान्तर्निमग्न-सर्वावयवः सुखमासीत ॥

लक्ष्मीपतेर् यतिपतेश् च दयैकधाम्नोः यो\ऽसौ पुरा समजनिष्ट जगद्धितार्थम् । प्राप्यं प्रकाशयतु नः परमं रहस्यं संवाद एष शरणागति मन्त्र-सारः ॥

इति श्री-भगवद्-रामानुज-विरचितं श्री-वैकुण्ठ-गद्यम् समाप्तम् ।

॥ శ్రీః ॥

శ్రీమతే రామానుజాయ నమః ।

యామునాయ-సుధామ్భోధిమ్ అవగాహ్య యథామతి । ఆదాయ భక్తి-యోగాఖ్యం రత్నం సన్దర్శయామ్య్ అహమ్ ॥

స్వాధీన-త్రివిధ-చేతనాచేతన-స్వరూప-స్థితి-ప్రవృత్తి-భేదం, క్లేశ-కర్మాద్య్-అశేష-దోషాసంస్పృష్టం, స్వాభావికానవధికాతిశయ-జ్ఞాన-బలైశ్వర్య-వీర్య-శక్తి-తేజః ప్రభృత్య-సఙ్ఖ్యేయ కల్యాణ-గుణ-గణౌఘ-మహార్ణవం, పరమ-పురుషం, భగవన్తం, నారాయణం, స్వామిత్వేన సుహృత్వేన గురుత్వేన చ పరిగృహ్య ఐకాన్తికాత్యన్తిక-తత్-పాదామ్బుజ-ద్వయ-పరిచర్యైక-మనోరథః, తత్-ప్రాప్తయే చ తత్-పాదామ్బుజ-ద్వయ ప్రపత్తేర్ అన్యన్న మే కల్ప-కోటి-సహస్రేణాపి సాధనమ్ అస్తీతి మన్వానః, తస్యైవ భగవతో నారాయణస్య అఖిల-సత్త్వ-దయైక-సాగరస్య, అనాలోచిత-గుణాగుణాఖణ్డ-జనానుకూలామర్యాద-శీలవతః, స్వాభావికానవధికాతిశయ-గుణవత్తయా దేవ-తిర్యఙ్-మనుష్యాద్య్-అఖిల-జన హృదయానన్దనస్య ఆశ్రిత-వాత్సల్యైక-జలధేః భక్త-జన-సంశ్లేషైక-భోగస్య నిత్య-జ్ఞాన-క్రియైశ్వర్యాది-భోగ-సామగ్రీ-సమృద్ధస్య, మహావిభూతేః, శ్రీమచ్-చరణారవిన్ద-యుగలం అనన్యాత్మ-సఞ్జీవనేన తద్-గత-సర్వభావేన శరణమ్ అనువ్రజేత్ ॥౧॥

తతశ్ చ ప్రత్యహమ్ ఆత్మోజ్జీవనాయైవమ్ అనుస్మరేత్ ॥౨॥

చతుర్దశ-భువనాత్మకమ్ అణ్డం దశ-గుణితోత్తరం చావరణ-సప్తకం సమస్తం కార్యకారణ-జాతమతీత్య వర్తమానే పరమవ్యోమ-శబ్దాభిధేయే, బ్రహ్మాదీనాం వాఙ్-మనసాగోచరే, శ్రీమతి వైకుణ్ఠే దివ్య-లోకే, సనక-విధి-శివాదిభిర్ అపి అచిన్త్య-స్వభావైశ్వర్యైర్ నిత్యసిద్ధైర్ అనన్తైర్ భగవద్-ఆనుకూల్యైక-భోగైర్ దివ్య-పురుషైః మహాత్మభిర్ ఆపూరితే, తేషామ్ అపీషత్-పరిమాణమ్ ఇషద్-ఐశ్వర్యం, ఈదృశ-స్వభావమ్ ఇతి పరిచ్ఛేత్తుమ్ అయోగ్యే, దివ్యావరణ-శత-సహస్రావృతే, దివ్య-కల్పక-తరూపశోభితే, దివ్యోద్యాన శత-సహస్ర-కోటిభిర్ ఆవృతే, అతిప్రమాణే దివ్యాయతనే, కస్మింశ్చిద్ విచిత్ర దివ్య-రత్న-మయ దివ్యాస్థాన-మణ్డపే, దివ్య-రత్న-స్తమ్భ శత-సహస్ర-కోటిభిర్ ఉపశోభితే, దివ్య-నానా-రత్న-కృత-స్థల విచిత్రితే దివ్యాలఙ్కారాలఙ్కృతే పరితః పతితైః పతమానైః పాదపస్థైశ్ చ నానా-గన్ధ-వర్ణైర్ దివ్య-పుష్పైః శోభమానైర్ దివ్యపుష్పోపవనైర్ ఉపశోభితే, సఙ్కీర్ణ-పారిజాతాది-కల్పద్రుమోపశోభితైః, అసఙ్కీర్ణైశ్ చ కైశ్చిద్ అన్తఃస్థ-పుష్ప-రత్నాది-నిర్మిత-దివ్య-లీలా-మణ్డప-శత-సహస్రోపశోభితైః, సర్వదా అనుభూయమానైర్ అప్య్ అపూర్వవద్ ఆశ్చర్యమావహద్భిః క్రీడాశైల-శత-సహస్రైర్ అలఙ్కృతైః, కైశ్చిన్ నారాయణ-దివ్య-లీలాసాధారణైః, కైశ్చిత్ పద్మ-వనాలయా దివ్య-లీలా-సాధారణైః సాధారణైశ్ చ కైశ్చిత్ శుక-శారికా-మయూర-కోకిలాదిభిః కోమల-కూజితైర్ ఆకులైః దివ్యోద్యాన-శత-సహస్రైర్ ఆవృతే మణి-ముక్తాప్రవాల-కృతసోపానైః దివ్యామలామృతరసోదకైః దివ్యాణ్డ-జవరైః అతిరమణీయ-దర్శనైః అతిమనోహర-మధుర-స్వరైః ఆకులైః అన్తఃస్థ-ముక్తామయ దివ్య-క్రీడాస్థానోపశోభితైః దివ్య-సౌగన్ధికవాపీ-శతసహస్రైః దివ్య-రాజహంసావలీ-విరాజితైర్ ఆవృతే నిరస్తాతిశయానన్దైకరసతయా చానన్త్యాచ్చ ప్రవిష్టాన్ ఉన్మాదయద్భిః క్రీడోద్దేశైర్ విరాజితే, తత్ర తత్ర కృత దివ్య-పుష్ప-పర్యఙ్కోపశోభితే, నానా-పుష్పాసవాస్వాద-మత్త-భృఙ్గావలీభిః ఉద్గీయమాన-దివ్య-గాన్ధర్వేణాపూరితే, చన్దనాగరు-కర్పూర దివ్య-పుష్పావగాహి-మన్దానిలాసేవ్యమానే మధ్యే పుష్ప-సఞ్చయ విచిత్రితే మహతి దివ్య-యోగ-పర్యఙ్కే అనన్త-భోగిని శ్రీమద్-వైకుణ్ఠైశ్వర్యాది-దివ్యలోకం ఆత్మ-కాన్త్యా విశ్వమాప్యాయయన్త్యాశేష-శేషాశనాది-సర్వ-పరిజనం భగవతస్-తత్-తద్-అవస్థోచిత-పరిచర్యాయాం ఆజ్ఞాపయన్త్యా శీల-రూప-గుణ-విలాసాదిభిః ఆత్మానురూపయా శ్రియా సహాసీనం, ప్రత్యగ్రోన్మీలిత-సరసి-జ-సదృశ-నయన-యుగలం, స్వచ్ఛ-నీలజీమూతసఙ్కాశం, అత్యుజ్జ్వల-పీత-వాససం, స్వయా ప్రభయా అతినిర్మలయా అతిశీతలయా అతికోమలయా స్వచ్ఛ-మాణిక్యాభయా కృత్స్నం జగద్-భాసయన్తం, అచిన్త్య-దివ్యాద్భుత-నిత్య-యౌవన-స్వభావ-లావణ్య-మయామృత-సాగరం, అతిసౌకుమార్యాదీషత్ ప్రస్విన్నవదాలక్ష్యమాణ-లలాట-ఫలక-దివ్యాల-కావలీవిరాజితం, ప్రబుద్ధ-ముగ్ధామ్బుజ చారులోచనం, స-విభ్రమ-భ్రూలతం, ఉజ్జ్వలాధరం, శుచి-స్మితం, కోమల-గణ్డం, ఉన్నసం, ఉదగ్రపీనాంస-విలమ్బి-కుణ్డలాలకావలీ-బన్ధుర-కమ్బు-కన్ధరం, ప్రియావతం‍సోత్పల-కర్ణ-భూషణ-శ్లథాలకా-బన్ధ-విమర్ద-శంసిభిః చతుర్భిర్ ఆజానువిలమ్బిభిర్ భుజైర్ విరాజితం, అతికోమల-దివ్య-రేఖాలఙ్కృతాతామ్రకరతలమ్ దివ్యాఙ్గులీయ-కవిరాజితమ్ అతికోమల-దివ్య-నఖావలీ-విరాజితమ్ అతిరక్తాఙ్గులీభిర్ అలఙ్కృతం తత్-క్షణోన్మీలిత-పుణ్డరీక-సదృశ-చరణ-యుగలమ్ అతిమనోహర-కిరీట-మకుట-చూడావతంస-మకర-కుణ్డల-గ్రైవేయక-హార-కేయూర-కటక-శ్రీవత్స-కౌస్తుభ-ముక్తాదామోదర-బన్ధన-పీతామ్బర-కాఞ్చీగుణ-నూపురాదిభిర్ అత్యన్త-సుఖ-స్పర్శైః దివ్య-గన్ధైర్ భూషణైర్ భూషితం, శ్రీమత్యా వైజయన్త్యా వనమాలయా విరాజితం, శఙ్ఖ-చక్ర-గదాసి-శార్ఙ్గాది-దివ్యాయుధైః సేవ్యమానమ్, స్వసఙ్కల్ప-మాత్రావకౢప్త-జగజ్-జన్మ-స్థితి-ధ్వంసాదికే శ్రీమతి విష్వక్సేనే న్యస్త-సమస్తాత్మైశ్వర్యం వైనతేయాదిభిః స్వభావతో నిరస్త-సమస్త-సాంసారిక-స్వభావైః భగవత్-పరిచర్యాకరణ-యోగ్యైర్ భగవత్-పరిచర్యైక-భోగైర్-నిత్య-సిద్ధైర్ అనన్తైః యథా యోగం సేవ్యమానం, ఆత్మ-భోగేన అననుసంహిత-పరాదికాలమ్, దివ్యామల-కోమలావలోకనేన విశ్వమాహ్లాదయన్తం, ఈషద్-ఉన్మీలిత ముఖామ్బుజోదర-వినిర్గతేన దివ్యాననారవిన్ద-శోభాజననేన దివ్య-గామ్భీర్యౌదార్య-సౌన్దర్య-మాధుర్యాద్య్-అనవధిక-గుణ-గణ-విభూషితేన, అతిమనోహర-దివ్యభావ-గర్భేణ దివ్య-లీలాలాపామృతేన అఖిల-జన-హృదయాన్తరాణ్యాపూరయన్తం భగవన్తం నారాయణం ధ్యాన-యోగేన దృష్ట్వా, తతో భగవతో నిత్య-స్వామ్యమ్, ఆత్మనో నిత్య-దాస్యం చ యథావస్థితమ్ అనుసన్ధాయ, "కదా\ఽహం భగవన్తం నారాయణం, మమ కులనాథం, మమ కులదైవతం, మమ కులధనం, మమ భోగ్యం, మమ మాతరం, మమ పితరం, మమ సర్వం సాక్షాత్కరవాణి చక్షుషా । కదా\ఽహం భగవత్-పాదామ్బుజ-ద్వయం శిరసా ధారయిష్యామి । కదా\ఽహం భగవత్-పాదామ్బుజ-ద్వయ-పరిచర్యాకరణ-యోగ్యః తద్-ఏకభోగస్ తద్-పాదౌ పరిచరిష్యామి, కదాఽహం భగవత్-పాదామ్బుజ-ద్వయ-పరిచర్యాశయా నిరస్త-సమస్తేతర-భోగాశః, అపగత-సమస్త-సాంసారిక-స్వభావః తత్-పాదామ్బుజ-ద్వయం ప్రవేక్ష్యామి । కదా మాం భగవాన్ స్వకీయయా అతిశీతలయా దృశా అవలోక్య స్నిగ్ధ-గమ్భీర-మధురయా గిరా పరిచర్యాయాం ఆజ్ఞాపయిష్యతి" ఇతి భగవత్-పరిచర్యాయామ్ ఆశాం వర్ధయిత్వా, తయైవాశయా తత్-ప్రసాదోపబృంహితయా భగవన్తమ్ ఉపేత్య, దూరాదేవ భగవన్తం శేష-భోగే శ్రియా సహాసీనం వైనతేయాదిభిః సేవ్యమానం, "సమస్త-పరివారాయ శ్రీమతే నారాయణాయ నమః" ఇతి ప్రణమ్య, ఉత్థాయోత్థాయ పునః పునః ప్రణమ్య అత్యన్త-సాధ్వ-సవినయావనతో భూత్వా, భగవత్-పారిషద-గణ-నాయకైర్ ద్వారపాలైః కృపయా స్నేహ-గర్భయా దృశా\ఽవలోకితః సమ్యగ్-అభివన్దితైస్ తైస్ తైర్ ఏవానుమతో భగవన్తమ్ ఉపేత్య, శ్రీమతా మూల-మన్త్రేణ "[భగవన్] మామ్ ఏకాన్తికాత్యన్తిక పరిచర్యాకరణాయ పరిగృహ్ణీష్వ" ఇతి యాచమానః ప్రణమ్యాత్మానం భగవతే నివేదయేత్ ॥౩॥

తతో భగవతా స్వయమ్ ఏవాత్మ-సఞ్జీవనేనామర్యాద-శీలవతాఽతిప్రేమాన్వితేనావలోకనేనావలోక్య సర్వదేశ-సర్వకాల-సర్వావస్థోచితాత్యన్తశేషభావాయ స్వీకృతః అనుజ్ఞాతశ్ చ అత్యన్తసాధ్వ-సవినయావనతః కిఙ్కుర్వాణః కృతాఞ్జలిపుటః భగవన్తమ్ ఉపాసీత ॥౪॥

తతశ్ చానుభూయమాన-భావవిశేషః నిరతిశయ-ప్రీత్యా అన్యత్ కిఞ్చిత్ కర్తుం ద్రష్టుం స్మర్తుమ్ అశక్తః పునర్ అపి శేషభావమ్ ఏవ యాచమానో భగవన్తమ్ ఏవావిచ్ఛిన్న-స్రోతోరూపేణావలోకనేన అవలోకయన్నాసీత ॥౫॥

తతో భగవతా స్వయమ్ ఏవాత్మసఞ్జీవనేనావలోకనేనావలోక్య సస్మితమాహూయ సమస్త-క్లేశాపహం నిరతిశయ-సుఖావహమాత్మీయం శ్రీమత్-పాదారవిన్ద-యుగలం శిరసి కృతం ధ్యాత్వా అమృత-సాగరాన్తర్నిమగ్న-సర్వావయవః సుఖమాసీత ॥

లక్ష్మీపతేర్ యతిపతేశ్ చ దయైకధామ్నోః యో\ఽసౌ పురా సమజనిష్ట జగద్ధితార్థమ్ । ప్రాప్యం ప్రకాశయతు నః పరమం రహస్యం సంవాద ఏష శరణాగతి మన్త్ర-సారః ॥

ఇతి శ్రీ-భగవద్-రామానుజ-విరచితం శ్రీ-వైకుణ్ఠ-గద్యమ్ సమాప్తమ్ ।